top!

Yn desimber dominearren de giele hesjes yn Frankryk en de klimaattop yn Poalen it nijs. Tusken alles troch wienen it de bern dy’t aksjefierden foar feroaring. Geart Tigchelaar skreau dêr sa oan ’e ein fan it jier in gedicht oer.

top!

lavearje tusken goed en kwea
wie eartiids helte ienfâldiger

de duvel mei syn bokkepoat
en god op salvjende kânsel

nijs dizenet mear as relreek

bokkepoat stekt ûnder giel hesje
of beklimt de treppens fan fleanmasine

nei katowice mei as berikt doel
smûk kâltsjend mei âlde kunde

dêr’t gjin salve oan te striken is
seaget myn bebekke buorjonkje

mei toeters en spandoeken
bloedleas bokkepoaten ôf

© Geart Tigchelaar

Krystfiters

In spesjaal foar RIXT skreaun krystgedicht fan Anne Feddema.

 

Foto: Jorge Barrios

 

Krystfiters

Yn in hoekige acht
Under de krystbeam
Yn kleanmakkerssit
Sit ik, krystbalbol
Yn dimt ljocht
Mei de mulbân
Fan in keamerjas
Foar’t ik fiif wurd
Sil ik séls fiterje
Ik haw it byld
Foar eagen
Fan in stjurre
Kreakeling
Soks moat it wurde
Mem hat it foardien
Earst sa
Aanst in skoech
Ik ferbyn in dream
Yn it ferline

Ik sjoch
Op lêst
Oeral achten
Op it hillich
Philipstastel
Yn swart-wyt
Draaie akrobaten
Billy Smart
Glitterfûnkjend
Oan ’e trapeze

Myn fuotten sille
Tizeboellutsen rinne
Yn ’e ivichheid.

Twa fersen út ‘Ferbûn en Sjoen’ fan Willem Abma

De redaksje fan Frysk Dichterskollektyf RIXT set nij ferskynde dichtbondels fan oan RIXT ferbûne dichters ekstra yn it fuotljocht . Willem Abma hat de primeur mei ‘Ferbûn en Sjoen’.

Op 21 novimber waard de nije bondel fan Willem Abma presintearre yn it tsjerkje fan Himpens. ‘Ferbûn en Sjoen’ is de titel. Mei as ûndertitel: ‘Mimeringen oer myn leauwe en libben’. It is de delslach fan in oanhâldende inerlike dialooch oer mystyk, leauwe en ferstilling. Mimeringen dus oer geloofsbelibbing en libbensrin; gedichten, teologyske gedachten, gebeden en geastlike lieten komme yn dizze bondel dan ek byinoar.
Foar RIXT socht Abma twa teksten út. Jo kinne se hjirûnder lêze.

‘Ferbûn en Sjoen’ is Abma syn tweintichste dichtbondel, bibliofile útjeften fan útjouwerij De Hynsteblom fan Karel Gildemacher meirekkene.
De bondel is útjûn by Wijdemeer.

Mark Rothko

Stadich lit ik my warleas trochslokke,
opsûgd fan in net te beneamen binnenste.
As Rothko finzene fan in paradoks:
hoe út te drukken sûnder útdrukken en dochs útdrukke.
Hoe te leauwen wat net te leauwen is en dochs leauwe.

Sân stekwurden neamt er yn syn swijen: spanning en sensualiteit,
dea en fergonklikheid, boartlikens en irony; én hope:
grutter en grutter de flakken: sûch oan myn boarsten, wrâld;
drink myn kleure tate; teraan en wês, treastge, my de iensume ta treast.

Kom, lit ús drinke út de tsjelken fan sûgende mystyk;
konsumearje net, mar lit dy konsumearje, foarstellingsleas omearme.
– Tragyske ekstaze, needlot, unio mystica –
Apollo en Dionysus ferskine yn klearens en berûzing,
yn in tsjuster ljochtsjen, yn in ljochtsjend tsjuster.
Tinner as tin de ferve sichtber ûnsichtber sichtber.

Ik reizge fannacht nei Houston en bin yn de Rothko-Chapel.
oant twa kear ta it transparante transsendinte.

Sa ivichheid by libben te sjen; o, hearlike dea dy’t libje lit.

19 novimber 2014

MRI – scan

Byldzje troch magnetyske resonânsje, stiet it foar.
Kearsrjocht yn in mânske sigarekoker.
Ik wurd yn blokjes pypskom ôfpast.
Oan artroase gjin boadskip: langút en plat.
Dan skoot der wat oer my hinne.
Bechterevs soene de bonken brekke,
klaustrofoben plat spuite wurde moatte.
Klaksons fan fearboaten helje oan,
bin ik de haven fan Harns ynfearn?
Hjir jouwe magnetyske fjilden útslútsel:
dea of libben. No nonsense.
In ferpleger docht swijsum en meganysk syn wurk.

Moandei santjin febrewaris twatûzenfjirtjin:
it gongbere protokol: dagen fan wachtsjen.
Hoe fyn binne de triedsjes dy’t my ferbine?
In nije libbensfaze is úteinset; hoe lang noch?

Goederjousk

De meastentiids smoute feestmoanne desimber is mei it Sinteklaas- en Krystfeest en Ald en Nij by útstek de moanne fan it jaan en it krijen. Henk Nijp, dichter fan de moanne desimber, skreau der in light-verse oer.

Goederjousk

ik mei graach wat krije mar
jou ek gauris wat werom:
meitsje moarnsbetiid de bôle klear
mei kofje, soms mei sjú
mar earst doch ik dyn yoga-oefeningen,
draai de ferwaarming op
helje de krante út ’e bus
klau dêrnei ôfwaskmasine leech
en set it diggelguod te plak
stofsûgerje it hiele hûs;
boppe, ûnder en it hok
knip de hage om ’e foartún
en achter by de sleat
snoei de wylde wylgen
soe it gers ek meane
mar wy ha gjin greidehiem
it is hjir inkeld grint en tegels
dus poarkje ik it túch mar út ’e foegen
fervje de kezinen as it der oan ta is
de doarren en de drompels
meitsje alle dagen waarm iten
mei jirpels, fleis en griente
himmelje it húske en putsje fan ’e dûs
poets de brillen skjin
helje smoarge dridze út ’e goaten
draai gauris de fine wask
en de bûnte en de wite
neitiid giet dy dan de drûger yn
of oan ’e line en
letter opteard yn ’e kast
it striken doch ik net
want dat is gjin dwaan
plak fytsbannen mei gatsjes
beide, foar en efter,
en pomp de boel wer op
tank elke kear de auto fol,
do rydst ’m yn no-time wol wer leech
typ it wachtwurd fan dyn webakkounts
set dyn hantekening op e-mails
ûnthâld dyn DigiD
folje de belesting yn
lês ik dy de rouberjochten foar
tropje dêrnei de krante by it âld papier
en as it jûns wat tsjuster wurdt
doch ik de gerdinen ticht
set noch gau de kliko by de dyk
doch de telefyzje út,
poets noch krekt dyn tosken net en
ljochtsje fierder ôf,
wy ferskjinje sa no en dan it bêd
mar dan ha ik wer gjin kessen en sit
ek sûnder sloop

want do dielst inkeld mar de lekkens út

@Henk Nijp

Uneinich

In nij gedicht fan Evita Bakker. Oer de rin fan it libben en de leafde. De dichteres, dy’t diskalkuly hat, liet har ynspirearje troch in liet fan Eefje de Visser oer rekkenjen.

Uneinich

Soms hoechst inkeld de omtrek
te mjitten om te witten
hoelang’t it duorret
foar’t it libben
op de kym stikken spat.

Ik taast nei it sinnefjoer yn ’e eagen
dat mei tûzen poaten tagelyk myn glimk streaket,
fiele wol oft wy tegearre
út ûneinichheid bestean.

Oft dit libben gauwer oan de tiid ûntglûpt
wannear’t it ús as in knûkelige foto
mei sepia âlder sminkt.

Wy fâldzje de hannen stiif foar in God
dy’t de wrâld dochs net rêde sil
om’t tiid mar in oerskot is.

© Evita Bakker

In kultureel rondiel

Dichter fan de moanne novimber Cornelis van der Wal skreau in âlderwetsk rondiel, nei oanlieding fan it ôfsluten fan Kulturele Haadstêd 2018.

In kultureel rondiel

De kultuer hat Ljouwert no foargoed ferlitten,
Gûlend sitte ik en kaktus foar it grize rút.
Yn ‘e simmer stapten reuzen troch de strjitten,
De kultuer hat Ljouwert no foargoed ferlitten.
Fryske hynders draafden, swit op de gebitten,
De Aldehou noch briker mei Obe foar de snút.
De kultuer hat Ljouwert no foargoed ferlitten,
Gûlend sitte ik en kaktus foar it grize rút.

 

 

 

Adieu demoiselle Zelle

In boartlik sonnet fan Syds Wiersma oer de ein fan Kulturele Haadstêd. Yn de foarm fan in ôfskiedsbriefke oan Mata Hari, dy’t as ferbylde ‘special guest’ it hiele jier meimakke en yn it slotwykein noch bedarre yn Frânske ‘lumière’-sfearen.

Adieu demoiselle Zelle

Demoiselle, wêr leit it Frânsk noch op ’e dyk,
wat tatoeaazjes op trotwaars (beaumantsjes),
ús sjeu giet leaver om ’e noard, gjin sjyk
fan koertisanes dûnsjend op sjansontsjes.

Mar as ’t fantoomboatsje fan Marten Winters
sa wyt as Jeanne d’Arc de nacht trochskoot –
in faam dy’t mei papier-masjeeën flinters
de lêste kulturele kapitalen skriuwt –

dan set de stoet Convoi Exceptionnel
de stêd noch eksintriker yn lumière
as luna’s ljochtfeest, tiid tinkt my foar Brel
want wa koe hiter yn ’e flammen stjerre?

Enfin demoiselle, finí, it jier is oer
of bliuw’ jo yn dit stedsje, pour toujours?

© Syds Wiersma