Corona

It earste gedicht fan de moanne febrewaris, fan Yttje Cnossen.

 

Foto: Geart Tigchelaar

Corona

út it lân fan de rizende draak
komt slûpendewei as in dief yn ’e nacht
de ûnsichtbere yn ’e namme fan ’e kroan
leit de hân op ’e klink fan mannich doar

as in mûnster mei tûzen koppen
sjit er fjurrige pylken oer it lân
boazet oan as de wyn oer de see
triuwt syn drinkeldeaden op it strân

fljochtet mei de rebellen oer de stêden
stjoert kringige krigers oer it gea
dropt fan in firus syn klusterbommen
yn fûgels en folk yn heiten en memmen

dy’t belies jout nimt er geweken
kwastet de skiere wangen read
docht it bloed yn ’e ieren sieden
bliuwt in mystearje jout him net bleat

fia Spanje en Dútslân snaait er in Belch
in man rydbosket in frou falt derhinne
jongelju binne in blêd foar de mûle
eltsenien roeit mei it spit yn ’e grûn

wêr bliuwt de ridder dy’t dit mûnster keart
mei in serum as twasnedich swurd
dy’t de minsken ferlost fan eangstme en sear
dy’t de fjoerspuiende draak byt yn ’e sturt

Gers en snert

Elmar Kuiper syn tredde moannegedicht fan jannewaris

Foto: Geart Tigchelaar

Gers en snert

Immen hie yn Lucy har dreamen it gers meand.
Eva miende dat de wask al strutsen wie.
Joyce waard deawurch wekker.
Wolken dreaunen as ripe druven oer it lân.
Wybrich rûn in ein mei har hûn en ‘Handhaving’ frege
oft se genôch skytpûdsjes by har hie.
Stella krige in narsisme-ynfarkt.
Rob leaude net yn de geast.
Wiebe himmele syn pagina rigûreus skjin.
Jacco rôp aktivisten, twivelders, ûntkenners, boeren, boargers,
fantasten en wittenskippers op om nei te tinken oer ús takomst.
It hillige fruit bedoar.
Elske tocht oan de hongerwinter.
Bart lies yn The Times in healwiis ferhaal oer nazy-feilingen.
Erik miende dat in ljochtstriel, dy’t rjocht út in wolk kaam,
in tankstasjon reitsje koe.
Lieuwe soe snert ynslaan.
Anouk sloech mei de koarts yn ’e bealch
op in Boeddhistyske gong.

In snjit joadium

It twadde moannegedicht fan Elmar Kuiper, dichter fan de moanne jannewaris.

Foto: Geart Tigchelaar

In snjit joadium

Donald kin samar oer de râne fan ’e ôfgrûn kiperje, yn ’e
bedelte om memmy roppe en noait wer by de berch
opklauwe. Koloanjes baktearjes meitsje in fyn slyklaachje
by de drompel ûnder it dûsgerdyn. Vladimir keapet
in preferinte Fryske hynst. Theresa lit in ferkeard wurd
falle. Franciscus wrot him fêst yn it grom fan ’e tiid.

‘Folk,’ ropt Boris en stoarret yn ’e spegel, dêr’t tinzen as
leavehearsingeltsjes skûlje. Yn ’e tearen fan Shinzo Abe
krûpt it hertsear. Der kaam net ien werom op ’e basis.
Efter in stielen gerdyn jankt er in stille oseaan fol. Mark
bout in hiele waarme sliepdoaze foar syn Priscilla. Yn in
kluster of dize fan skytlytse dripkes driuwe firussen.

Merkel rydbosket. Macron faget in krommel fuort. De ierde
is in spierbal en de plom oan ’e kime in pronksike sturt.
Rutte makket in selfy, Xi Jinping tikket mei in refleks-
hammer tsjin it porslein. Kim Jong-un mjit de wjukken
fan in ingel. Kuiper hat de mûle yn beide hannen, pûlket
oan de hûd, docht in snjit joadium op ’e wierheid.

Mem Ganges

Elmar Kuiper is RIXT-dichter fan de moanne jannewaris. Yn novimber 2019 skreau er de gedichterige ‘Mem Ganges’ yn Kolkata (Calcutta), dêr’t er in optreden hie op de Chair Poetry Evenings. Op de lêste dei fan it poëzyfestival makken hy en guon kollega-dichters mei in plezierboat in lange tocht oer de Ganges. Kuiper: ‘Ik stoarre yn it wetter en moast tinke oan mem, dy’t fan ’t simmer slim siik wie. Yn it fers lis ik in link tusken de fersmoarge, hillige rivier en ús mem, dy’t ûngenêslik siik wie. Har siswize wie: as it myn tiid is is it myn tiid.’ De rige wurdt opnommen yn Kuiper syn nije bondel: Wite Mûle, Swarte Molke, dy’t fan ’t maitiid by Hispel ferskine sil.

 

Mem Ganges

I

Yn ’e boarne baait in wurd, oan ’e oere klinkt
in kowebel. Mem Ganges draacht har pine

yn ’t liifjurk. In fûgel mei skerpe flerken
hinget stil yn ’e loft. In oare fûgel sirkelet

rûntsjes om ’e skiere flatblokken. Ja, ik ha God
oerboard kipere. Ja, de geast tûket ôf,

hat de mûle fol modder, ropt smoarge
dingen, raast mei de mûle fol gif.

II

De sinne boppe Arundhathi’s wynbrauwen
is Prusysk blau, as ús plezierboat ôfset,

in pryster sjongt. Hearlik dochs, sa te wêzen
yn in lân, dêr’t it Ingelsk sa funny klinkt.

Mar do liedst my ôf, mei dyn suchtige liif,
dyn flotten gers en it ôfeart fan dyn stêd.

Bisto myn mem, dy’t seit dat de minskheid
útrûge wurdt? Doarsto dy mem te neamen?

Ik harkje en hingje oer de reling hinne en
sjoch yn dyn mostergiele antlit, Ganges.

III

Do bist myn mem op ’e driuwende help en ik
bliuw by dy, hâld dyn hân beet. Dyn ieren, sa

wûnderlik tsjok. Noch in scan en do leaust
de útslach net. Mar it plak yn dyn holle is

gjin eilân, dêr’t wy samar hinne farre en
fakânsje hâlde en sinnebaaie. It is de dea,

mem, de dea, dy’t mei in swart antlit yn ’e
frontaalkwab plakjeboartet, dy sa rêstich en

myld makket. Do flústerest heas: Dan is it
myn tiid, soan. Joust it op? Do bist en bliuwst

myn mem, dy’t myn sûnen wasket, al leau ik
der neat fan. Der kritet in rôffûgel yn it fynstof.

IV

As it kwea him reiniget fan it kwea, sil ik
skjin en suver wêze mem, sil ik rêstich

streame, oant de dea my fûl oan ’e pikheak
slacht. As der gjin ein en begjin is, sil ik lizze

oan dyn oer en fersûpe yn ’e boarne. No goed,
ik lit it sa. Immen seit: ‘Hello sir, picture please’

en ik meitsje rare minen, kin my der net
útwine en sis ferstuivere: ‘Okay!’
V

We farre in ein boppe de stream. Kolkata leit
as in wite waas foar ús eagen. Katyayani wol

op ’e foto mei de guodlike reus. Noch wennet
de mins yn it tsjuster; ik hear it dy sa sizzen.

Ik strek de rêch en glimkje rûtinearre. It goede
sil oerwinne ek al leau ik net yn it kwea.

Ashutosh laket en Anindina fynt dat myn eagen
sa helder as de Himalaya binne.

VI

Tagore, ik wol de klaai fan my ôfspiele, in lichte
toan oanslaan, in muntsje yn dyn wêzen smite.

Do hoechst net ôf te ljochtsjen, maat. It tonkje
fan dyn flearmûs baarnt. Wat kin ik dy ferwinskje?

It libben is ommers in daudrip op in lotusblêd.
Mar de dea dan, Tagore, dy is sa hurd en fretterich.

VII

God, ik lies Krishnamurthi stikken, mar wat ha ’k
deroan, 7500 km fan hûs, stoarje ik oer de reling

yn it wetter en sjoch heit ûnder it kowejaar, knipend
en lûkend oan ’e oeren. Ik hein in glimp op fan dy:

do hast de tonge út ’e mûle en stikst en strykst
de naden. Ik hear Brian, kompaan, oarlochsfeteraan

en grut dichter sizzen, dat de lidden yn aparte sekken
moasten. Hy skriuwt fersen as tuorrebouten, as rikke

iel. No flean ik werom en breidzje in ein oan dit fers,
mem, wylst Keisang my betsjinnet, wetter skinkt yn

in plastic beker, de stielen fûgel
hiel even trillet boppe de oseaan.

kryst mei de bern

In krystgedicht fan moannedichter fan desimber Sipke de Schiffart.

Foto: Geart Tigchelaar

 

kryst mei de bern

op earste krystdei hie ik de bern fan myn eks,
harren mem wie by har nije freon

oan de ein fan de middei
stie ik yn de iepen keuken iten te sieden:
sykje mar wat krystmuzyk op, sei ik tsjin Suze

de laptop wie op de telefyzje oansletten
en sy fûn op YouTube in medley
fan popkrystferskes

ik hie ferskes as Stille Nacht, Heilige Nacht en
Ere zij God en Nu zijt wellekome yn gedachten, mar goed

ûnder Last Christmas fan Wham! tocht ik:
wie de iepen keuken mar ticht

is der net wat oars? frege ik

Marie sette Boef op en kaam yn de keuken meisjongen

sjonge? rappe!
die prijzen gaan omhoog, die kech naar beneden

tusken it rappen troch lei se út
wat de Marokkaanske wurden betsjutten

myn iten lêsten se net,
ik hie sa goed as foar neat kôke,
Suze bestelde patat en frikandel mei mayo
en Marie in pizza salamy

wylst ik siet te iten, wachten sy op harren bestelling

doe’t ik it op hie, waard harren krystmiel besoarge

wylst sy sieten te iten, socht ik op YouTube
nei echte muzyk, ik fûn Es ist vollbracht
songen troch Dietrich Fisher-Dieskau

harkje famkes, dit is de earste kear dat jim Bach hearre

se ieten braaf fierder

as ik deagean,
wol ik dat dit draaid wurdt
op myn begraffenis

gjin reaksje

de lêste, kâld wurden patatsjes
en de lêste stikjes pizza salamy wienen foar Tokki,
de boarre dy’t omtrint alles yt

nei it iten, doe’t ik de ôfwask die,
siet Suze achter de pc en lei Marie op de bank
mei har smartphone

út de iepen keuken wei seach ik op it telefyzjeskerm
in tige gewelddadige fideoklip fan Rammstein – Ich Will

ik gong nei de keamer om it lûd sêfter te setten,
doe seach ik dat it filmke yn fjouwer jier tiid op YouTube
al 172 miljoen kear besjoen wie

nei alle gedachten faker as alle kristlike krystferskes
en Bach-Cantates byinoar

generaasjekleau

Sipke de Schiffart is dichter fan de moanne desimber by RIXT

Foto: Geart Tigchelaar

generaasjekleau

ús heit wie in âlderwetske boer,
hy gong moarns om healwei fjouweren
oan’ t wurk
en ferwachte fan my itselde

mar ik wie in heale ieu jonger
en gong jûns let op bêd,
nei’t ik sjoen hie nei
Veronica en de VPRO,
dêrom kaam ik moarns letter fan ’t bêd ôf

no tink ik: tusken fiif en seis oere derôf komme,
dat is noch altyd tige betiid
foar in jonge fan om de tweintich hinne

moarns ier fierde ik in striid
om wekker te wurden, alle moarnen
waard ús heit lilk op my,
omdat ik net avesearre

op in moarn (no tink ik: middenyn de nacht)
yn desimber 1980 kaam ús heit
om healwei fjouweren oan myn bêd
mei de meidieling dat Mick Jagger
deasketten wie yn New York

it berjocht hie it winske effekt:
ik wie fuort sa wekker as in hazze,
tefreden gong ús heit werom nei de stâl
om it fee te fuorjen

mar doe’t ik op de wekkerradio
hearde dat John Lennon delsketten wie,
net Mick Jagger,
draaide ik my nochris om
en foel wer yn ’e sliep

No tiisdeitemiddei 17-12-19 sil Sipke de Schiffart foarlêze by it krystbarren fan de personielsferiening fan de Fryske Akademy.

Balloërfjild

Jan Kooistra syn twadde moannegedicht fan novimber.

Foto: Jan Kooistra

Balloërfjild

op it Balloërfjild bout men gjin bunkers
der sille net samar raketten ynslaan
bout men gjin muorren, set men gjin hikken

op it Balloërfjild binne gjin demonstraasjes
is gjin swart en gjin wyt, gjin jachtsjen en
jeien, gjin geweld en gjin argewaasje

op it Balloërfjild is gjin pine of toarst
gjin earmoed of sykte, gjin oergeunst
gjin memmeleas bern sûnder in moarn

op it Balloërfjild sliepe de deaden yn
har oerâlde grêven want se witte dat letter
gielfinken en skriezen fan fierens wer komme

op it Balloërfjild gûle let yn novimber
altyd de beammen, binne dêrom
de dagen sa stil op it Balloërfjild?

sizzen is neat

Sizzen is neat is Jan Kooistra syn earste moannegedicht fan Novimber.

Foto: Geart Tigchelaar

 

Sizzen is neat

ik lies lêsten dat de Dichter
des Vaderlands it tsjuster meitsje wol
yn ‘e bosken en dat Greta Thunberg
autistysk is, dat de Koerden
alles mar wer achterlitte

wie okkerdeis yn Sachsenhausen
hearde dêr ôfgryslike ferhalen
ik seach in jongeman dy’t gûlde
seach in hiel soad skiere roeken
ik hearde de echo’s yn ‘e fierte

woe ferhúzje nei in doarp dêr’t
de stjerren noch te sjen binne
dêr’t simmers sweltsjes fleane en
winterdeis de ûlen op de bynten sitte

soms soe ik de moed ha wolle
fan dat frommiske út Sweden
en it tsjuster út de bosken helje wolle
dy ferhalen wer fertelle en dy
falske razers fan ‘e troanen stjitte

mar ik kin better net
jûns let de tún ynstappe
en omheech sjen nei dy
ûneinich skitterjende loft
dan bliuwt der neat mear oer
dan as in jonkje triennen litte

útstel op útstel

De gaos om de Brexit hinne ynspirearre Tryntsje van der Veer ta it folgjende gedicht

 

útstel op útstel

tiid of gjin tiid is de fraach
no’t it eilân fierder swimt
ûnwissens de oerhân hat
bûtengrinzen net skowe
it stimmen weistimd

tiid of gjin tiid is it antwurd
no’t de lytse man ropt
wif syn efterban
it meartal wankel
syn stimme heas

tiid of gjin tiid is de fraach
no’t de roas fertutearzet
it lân in kar freget
útstel op útstel
de draak ûntstimd

beware of the dragon

heale moanne

Dit fers is skreaun nei oanlieding fan ’e sitewaasje yn Ruinerwold. It is Tryntsje van der Veer har earste moannegedicht fan oktober.

Foto: Geart Tigchelaar

 

heale moanne

yn ljochtskyn
swartblau
in huver

heal myn hert
fan rûchte raaien
heapen dridze

yn in droaneflecht
it hûs de skuorre
it hiem ûntsletten

hiel myn holle
fol fan bedriuwen
it doek is fallen

yn neaken ljocht
in beam de tún
sleatten stjonke

tidigje op kaaien
leafsten en oerrinners
helpers yn it swart

by ljochtmoanne
koarje doarren
sûnder ferwar

yn ’e kelders
stiicht it wetter
rioelen lige nea

oant folle moanne
burden en âlde klean
tiden lige nea

yn ljochtskyn
swartblau
in huver