Antwurd

In gedicht fan Martsje de Jong.

Foto: Geart Tigchelaar

Antwurd

‘Tidigje net op in antwurd
ast sikest om watst witte wolst’
ha âlde wizen my leard.
En tiid.
Heale wizen ek.
Sy ha faaks útfûn
wêr te finen.

Moai dom, of net dan
dat sy witte en ik sykje
rommeljend yn tichte laadsjes
fan in âld kast.
Famyljestik.
Achter de doarren krûp ik djip
de kast yn.
Tsjuster, jong. Dêrbinnen
wrinzgje wurden oanhâldend
om in útwei.
‘Fan wa bisto ien’ roppe se
yn it foarbygean as se
fjouwerjend de frijheid fine.
Lekker dan, dêr socht ik ommers om.

Ferhip, dêr gean ik.
Linich stroffeljend troch de fuorgen
oer kliemske kluten swiere klaai
60% ôfslibber
oeralhelle, skuord of ûnderwurke.
Miskien moat ik protesteare
Myn trekker foar de kast ride
En roppe
‘Ik bin ien fan hjir, ja?
Ik die hjir grow up
tusken Fryske ko en sûkerbeat.
Power to the beat, sûgen,
Ik bin net ien fan wa
Fan wa
Fan wa …’

 

 

Mem Ganges

Elmar Kuiper is RIXT-dichter fan de moanne jannewaris. Yn novimber 2019 skreau er de gedichterige ‘Mem Ganges’ yn Kolkata (Calcutta), dêr’t er in optreden hie op de Chair Poetry Evenings. Op de lêste dei fan it poëzyfestival makken hy en guon kollega-dichters mei in plezierboat in lange tocht oer de Ganges. Kuiper: ‘Ik stoarre yn it wetter en moast tinke oan mem, dy’t fan ’t simmer slim siik wie. Yn it fers lis ik in link tusken de fersmoarge, hillige rivier en ús mem, dy’t ûngenêslik siik wie. Har siswize wie: as it myn tiid is is it myn tiid.’ De rige wurdt opnommen yn Kuiper syn nije bondel: Wite Mûle, Swarte Molke, dy’t fan ’t maitiid by Hispel ferskine sil.

 

Mem Ganges

I

Yn ’e boarne baait in wurd, oan ’e oere klinkt
in kowebel. Mem Ganges draacht har pine

yn ’t liifjurk. In fûgel mei skerpe flerken
hinget stil yn ’e loft. In oare fûgel sirkelet

rûntsjes om ’e skiere flatblokken. Ja, ik ha God
oerboard kipere. Ja, de geast tûket ôf,

hat de mûle fol modder, ropt smoarge
dingen, raast mei de mûle fol gif.

II

De sinne boppe Arundhathi’s wynbrauwen
is Prusysk blau, as ús plezierboat ôfset,

in pryster sjongt. Hearlik dochs, sa te wêzen
yn in lân, dêr’t it Ingelsk sa funny klinkt.

Mar do liedst my ôf, mei dyn suchtige liif,
dyn flotten gers en it ôfeart fan dyn stêd.

Bisto myn mem, dy’t seit dat de minskheid
útrûge wurdt? Doarsto dy mem te neamen?

Ik harkje en hingje oer de reling hinne en
sjoch yn dyn mostergiele antlit, Ganges.

III

Do bist myn mem op ’e driuwende help en ik
bliuw by dy, hâld dyn hân beet. Dyn ieren, sa

wûnderlik tsjok. Noch in scan en do leaust
de útslach net. Mar it plak yn dyn holle is

gjin eilân, dêr’t wy samar hinne farre en
fakânsje hâlde en sinnebaaie. It is de dea,

mem, de dea, dy’t mei in swart antlit yn ’e
frontaalkwab plakjeboartet, dy sa rêstich en

myld makket. Do flústerest heas: Dan is it
myn tiid, soan. Joust it op? Do bist en bliuwst

myn mem, dy’t myn sûnen wasket, al leau ik
der neat fan. Der kritet in rôffûgel yn it fynstof.

IV

As it kwea him reiniget fan it kwea, sil ik
skjin en suver wêze mem, sil ik rêstich

streame, oant de dea my fûl oan ’e pikheak
slacht. As der gjin ein en begjin is, sil ik lizze

oan dyn oer en fersûpe yn ’e boarne. No goed,
ik lit it sa. Immen seit: ‘Hello sir, picture please’

en ik meitsje rare minen, kin my der net
útwine en sis ferstuivere: ‘Okay!’
V

We farre in ein boppe de stream. Kolkata leit
as in wite waas foar ús eagen. Katyayani wol

op ’e foto mei de guodlike reus. Noch wennet
de mins yn it tsjuster; ik hear it dy sa sizzen.

Ik strek de rêch en glimkje rûtinearre. It goede
sil oerwinne ek al leau ik net yn it kwea.

Ashutosh laket en Anindina fynt dat myn eagen
sa helder as de Himalaya binne.

VI

Tagore, ik wol de klaai fan my ôfspiele, in lichte
toan oanslaan, in muntsje yn dyn wêzen smite.

Do hoechst net ôf te ljochtsjen, maat. It tonkje
fan dyn flearmûs baarnt. Wat kin ik dy ferwinskje?

It libben is ommers in daudrip op in lotusblêd.
Mar de dea dan, Tagore, dy is sa hurd en fretterich.

VII

God, ik lies Krishnamurthi stikken, mar wat ha ’k
deroan, 7500 km fan hûs, stoarje ik oer de reling

yn it wetter en sjoch heit ûnder it kowejaar, knipend
en lûkend oan ’e oeren. Ik hein in glimp op fan dy:

do hast de tonge út ’e mûle en stikst en strykst
de naden. Ik hear Brian, kompaan, oarlochsfeteraan

en grut dichter sizzen, dat de lidden yn aparte sekken
moasten. Hy skriuwt fersen as tuorrebouten, as rikke

iel. No flean ik werom en breidzje in ein oan dit fers,
mem, wylst Keisang my betsjinnet, wetter skinkt yn

in plastic beker, de stielen fûgel
hiel even trillet boppe de oseaan.

moeting

Froukje Reitsema:

in gedicht oer in moeting dy’t my djip yn it moed taaste. In werklik stikje ‘film’ út in kuier yn de Cevennes, maaie ’18

Foto: Geart Tigchelaar

 

moeting

twa hannen oan ’e hikke, ien foet mar
d’ oare, myn liif befrear, stûke yn de loft
neat wie yn beweech te krijen, alles stiif
ien mei ’t hikkehout, as út itselde snien

hy seach my oan en hifke my, ik him
fiif tellen wiene wy allinne, hy en ik
hy sloech as earst’ de eagen del en gie
ik stie noch as beferzen, it stek en ik twa-ien

syn sturt mei wite punt dûnse foar myn eagen
doe trillen planken, skodden skonken
ik slokte, hapte nei de siken en soe falle
mar ik sprong, ik moast him folgje nei syn hoal

ik woe him kenne, witte fan syn wrâld
mar ’k wie him kwyt, it moast yn ien haal helder wêze
dat inkeld stuit wiene wy deselde, ien
sa eigen koe net earder moete witten wêze

kryst mei de bern

In krystgedicht fan moannedichter fan desimber Sipke de Schiffart.

Foto: Geart Tigchelaar

 

kryst mei de bern

op earste krystdei hie ik de bern fan myn eks,
harren mem wie by har nije freon

oan de ein fan de middei
stie ik yn de iepen keuken iten te sieden:
sykje mar wat krystmuzyk op, sei ik tsjin Suze

de laptop wie op de telefyzje oansletten
en sy fûn op YouTube in medley
fan popkrystferskes

ik hie ferskes as Stille Nacht, Heilige Nacht en
Ere zij God en Nu zijt wellekome yn gedachten, mar goed

ûnder Last Christmas fan Wham! tocht ik:
wie de iepen keuken mar ticht

is der net wat oars? frege ik

Marie sette Boef op en kaam yn de keuken meisjongen

sjonge? rappe!
die prijzen gaan omhoog, die kech naar beneden

tusken it rappen troch lei se út
wat de Marokkaanske wurden betsjutten

myn iten lêsten se net,
ik hie sa goed as foar neat kôke,
Suze bestelde patat en frikandel mei mayo
en Marie in pizza salamy

wylst ik siet te iten, wachten sy op harren bestelling

doe’t ik it op hie, waard harren krystmiel besoarge

wylst sy sieten te iten, socht ik op YouTube
nei echte muzyk, ik fûn Es ist vollbracht
songen troch Dietrich Fisher-Dieskau

harkje famkes, dit is de earste kear dat jim Bach hearre

se ieten braaf fierder

as ik deagean,
wol ik dat dit draaid wurdt
op myn begraffenis

gjin reaksje

de lêste, kâld wurden patatsjes
en de lêste stikjes pizza salamy wienen foar Tokki,
de boarre dy’t omtrint alles yt

nei it iten, doe’t ik de ôfwask die,
siet Suze achter de pc en lei Marie op de bank
mei har smartphone

út de iepen keuken wei seach ik op it telefyzjeskerm
in tige gewelddadige fideoklip fan Rammstein – Ich Will

ik gong nei de keamer om it lûd sêfter te setten,
doe seach ik dat it filmke yn fjouwer jier tiid op YouTube
al 172 miljoen kear besjoen wie

nei alle gedachten faker as alle kristlike krystferskes
en Bach-Cantates byinoar

Wingewest sinne

Miljeuridder en dichter Geart Tigchelaar is plat foar sinnepanielen en oare wizen fan alternativen om fan de fossile brânstoffen ôf te kommen. Lykwols soe soks mei mear belied (sinnepanielen op dakken bgl.), oerlis en fyzje moatte. Oftewol mei justjes minder ekonomyske driuwfearen.

Klik hjir en hjir foar mear ynformaasje.

Foto: Geart Tigchelaar

 

wingewest sinne

de sinne giet foar neat op
klinkt it út de kielen fan âlde profeten

krekt dêrom is it sa’n leuk fertsjinmodel
klinkt it út de kielen fan enerzjike bazen

wat moat der fan my wurde
klinkt it út ’e ierde wei
mei al dy peallen my yn ’t liif en fel fertrape

moatst net altiten sa seure
klinkt it út de kielen fan arbeiders
wês dan ek net sa goederjousk

mei ik der ek wat fan fine
klinkt it út ’e himel wei
ik moat dit allegear mar machteleas oansjen

wês dan ek net sa achteleas
klinkt it út de kielen fan gewoane minsken
wy binne it dy’t dokke moatte foar de transyzje

haw ik dêr dan ek baat by
klinkt it út ’e ierde wei
ik moat it ynkassearje

salang’t wy trochgean kinne
klinkt it út alle kielen
silstû it wol oerlibje hear

 

City of literature

 

Tsjisse Hettema reagearret op it feit dat Ljouwert City of literature wurden is.

Foto: Geart Tigchelaar

City of literature
city of light
sitty of ferjitty
worldwide
ferlies oan wurden
sa rekket de taal it ús oan
dat er ferdwynt
ús krewearjen hoe lyts ek
de seedyk en alles sil it net keare
skriesleaze greide, heide, natoer
mei dyn fjoerreade rêst
meist oergroeide benearing net lêst
it útropteken dwêste

© Tsjisse Hettema

Lilke mûne

Cornelis van der Wal skreau in klimaatgedicht.

Foto: Geart Tigchelaar

 

Lilke mûne

De wynmûne yn ‘e fierte liket te bewegen:
it triljen fan jo wurge âlde eagen, of

komt er tichterby? Faaks is it in grimmitige
swarte wolk dy’t it wanskepsel omtriuwe wol.

Fûgels fleane harsels dea tsjin wrede wjukken,
ienris griene fjilden moatte gouden strielen heine.

It leksum wurdt jo opsein troch in lilk klimaatfamke.
Ferrinnewearje ús âld lânskip mar mei waansin.

generaasjekleau

Sipke de Schiffart is dichter fan de moanne desimber by RIXT

Foto: Geart Tigchelaar

generaasjekleau

ús heit wie in âlderwetske boer,
hy gong moarns om healwei fjouweren
oan’ t wurk
en ferwachte fan my itselde

mar ik wie in heale ieu jonger
en gong jûns let op bêd,
nei’t ik sjoen hie nei
Veronica en de VPRO,
dêrom kaam ik moarns letter fan ’t bêd ôf

no tink ik: tusken fiif en seis oere derôf komme,
dat is noch altyd tige betiid
foar in jonge fan om de tweintich hinne

moarns ier fierde ik in striid
om wekker te wurden, alle moarnen
waard ús heit lilk op my,
omdat ik net avesearre

op in moarn (no tink ik: middenyn de nacht)
yn desimber 1980 kaam ús heit
om healwei fjouweren oan myn bêd
mei de meidieling dat Mick Jagger
deasketten wie yn New York

it berjocht hie it winske effekt:
ik wie fuort sa wekker as in hazze,
tefreden gong ús heit werom nei de stâl
om it fee te fuorjen

mar doe’t ik op de wekkerradio
hearde dat John Lennon delsketten wie,
net Mick Jagger,
draaide ik my nochris om
en foel wer yn ’e sliep

No tiisdeitemiddei 17-12-19 sil Sipke de Schiffart foarlêze by it krystbarren fan de personielsferiening fan de Fryske Akademy.