1956

Yttje Cnossen har twadde moannegedicht fan febrewaris

Foto: Geart Tigchelaar

1956

klimaatferoaring gjin mins hie der noch oan tocht
wiene de simmers waarm, de winters kâld as roet
in breiden himd, in krante ûnder de trui wie goed
genôch by it riden oer de fearten rjocht en sljocht

nachts wiske de snie tsjin de doaren oan
in flokkedûns brocht in wyt ferhaal
hoasfuotlings foar it ljocht yn eigen tekentaal
it wie sa fier de alvestêdetocht gong oan

mei heit en mem op dy kâlde dei fol fjoer
joecheide ik yn ’e Prinsetún by de Aldehou
fiif reedriders skoden as kralen oan in tou
dêr hân yn hân de izige einstreek oer

Corona

It earste gedicht fan de moanne febrewaris, fan Yttje Cnossen.

 

Foto: Geart Tigchelaar

Corona

út it lân fan de rizende draak
komt slûpendewei as in dief yn ’e nacht
de ûnsichtbere yn ’e namme fan ’e kroan
leit de hân op ’e klink fan mannich doar

as in mûnster mei tûzen koppen
sjit er fjurrige pylken oer it lân
boazet oan as de wyn oer de see
triuwt syn drinkeldeaden op it strân

fljochtet mei de rebellen oer de stêden
stjoert kringige krigers oer it gea
dropt fan in firus syn klusterbommen
yn fûgels en folk yn heiten en memmen

dy’t belies jout nimt er geweken
kwastet de skiere wangen read
docht it bloed yn ’e ieren sieden
bliuwt in mystearje jout him net bleat

fia Spanje en Dútslân snaait er in Belch
in man rydbosket in frou falt derhinne
jongelju binne in blêd foar de mûle
eltsenien roeit mei it spit yn ’e grûn

wêr bliuwt de ridder dy’t dit mûnster keart
mei in serum as twasnedich swurd
dy’t de minsken ferlost fan eangstme en sear
dy’t de fjoerspuiende draak byt yn ’e sturt

Gers en snert

Elmar Kuiper syn tredde moannegedicht fan jannewaris

Foto: Geart Tigchelaar

Gers en snert

Immen hie yn Lucy har dreamen it gers meand.
Eva miende dat de wask al strutsen wie.
Joyce waard deawurch wekker.
Wolken dreaunen as ripe druven oer it lân.
Wybrich rûn in ein mei har hûn en ‘Handhaving’ frege
oft se genôch skytpûdsjes by har hie.
Stella krige in narsisme-ynfarkt.
Rob leaude net yn de geast.
Wiebe himmele syn pagina rigûreus skjin.
Jacco rôp aktivisten, twivelders, ûntkenners, boeren, boargers,
fantasten en wittenskippers op om nei te tinken oer ús takomst.
It hillige fruit bedoar.
Elske tocht oan de hongerwinter.
Bart lies yn The Times in healwiis ferhaal oer nazy-feilingen.
Erik miende dat in ljochtstriel, dy’t rjocht út in wolk kaam,
in tankstasjon reitsje koe.
Lieuwe soe snert ynslaan.
Anouk sloech mei de koarts yn ’e bealch
op in Boeddhistyske gong.

hoecht in namme wat?

Hjoed de Fryske oersetting fan it nijste gedicht dat Tsead Bruinja as Dichter des Vaderlands publisearre hat. Tsead skreau it gedicht foar it projekt ‘De 102.000 Namen Lezen’ fan Herinneringscentrum Kamp Westerbork. It waard juster, doe’t it 75 jier lyn wie dat Auschwitz troch de Russen befrijd waard, publisearre yn de NRC. De oersetting is fan Geart Tigchelaar.

hoecht in namme wat?

elke namme moat op syn minst
ien kear stavere wurde op it gemeentehûs
troch in âlder dy’t mei dy namme optein
in leauwe in held in freon of in famyljelid
yn libben hâldt

elke namme moat op syn minst fjouwertûzen kear
roppen wurde út in healiepen bûtendoar wei
wylst de waarme lucht fan it jûnsiten troch in keukensrút
in kâlde bernenoas ynkrôlet

alle nammen hearre sekers fiif kear op it puntsje
fan ’e tonge fan in bêste freon te lizzen by de fraach
nei wa’t syn of har bêste freon is
en wêrom

gjin ien namme fertsjinnet it om net flústere te wurden
en net fia it ear fan in leafste
bûtengewoan faak de búk fan dy oar
te kideljen

dêr binne nammen foar makke

nammen hearre in libben lang mei te gean
en mei in libben lang witte jo hiel goed
wat ik bedoel

nammen meie allinnich stadichjesoan ferdwine út ús tinzen
en net foar’t se in ôfskiedsdûnske makke hawwe
op ús triljende lippen

der is gjin inkelde reden om de namme
fan in muorre te skroevjen

as dy namme net in nij hûs
te wachtsjen stiet

want in namme wol libje

Sjoch foar it Nederlânske orizjineel by de NRC

In snjit joadium

It twadde moannegedicht fan Elmar Kuiper, dichter fan de moanne jannewaris.

Foto: Geart Tigchelaar

In snjit joadium

Donald kin samar oer de râne fan ’e ôfgrûn kiperje, yn ’e
bedelte om memmy roppe en noait wer by de berch
opklauwe. Koloanjes baktearjes meitsje in fyn slyklaachje
by de drompel ûnder it dûsgerdyn. Vladimir keapet
in preferinte Fryske hynst. Theresa lit in ferkeard wurd
falle. Franciscus wrot him fêst yn it grom fan ’e tiid.

‘Folk,’ ropt Boris en stoarret yn ’e spegel, dêr’t tinzen as
leavehearsingeltsjes skûlje. Yn ’e tearen fan Shinzo Abe
krûpt it hertsear. Der kaam net ien werom op ’e basis.
Efter in stielen gerdyn jankt er in stille oseaan fol. Mark
bout in hiele waarme sliepdoaze foar syn Priscilla. Yn in
kluster of dize fan skytlytse dripkes driuwe firussen.

Merkel rydbosket. Macron faget in krommel fuort. De ierde
is in spierbal en de plom oan ’e kime in pronksike sturt.
Rutte makket in selfy, Xi Jinping tikket mei in refleks-
hammer tsjin it porslein. Kim Jong-un mjit de wjukken
fan in ingel. Kuiper hat de mûle yn beide hannen, pûlket
oan de hûd, docht in snjit joadium op ’e wierheid.

Antwurd

In gedicht fan Martsje de Jong.

Foto: Geart Tigchelaar

Antwurd

‘Tidigje net op in antwurd
ast sikest om watst witte wolst’
ha âlde wizen my leard.
En tiid.
Heale wizen ek.
Sy ha faaks útfûn
wêr te finen.

Moai dom, of net dan
dat sy witte en ik sykje
rommeljend yn tichte laadsjes
fan in âld kast.
Famyljestik.
Achter de doarren krûp ik djip
de kast yn.
Tsjuster, jong. Dêrbinnen
wrinzgje wurden oanhâldend
om in útwei.
‘Fan wa bisto ien’ roppe se
yn it foarbygean as se
fjouwerjend de frijheid fine.
Lekker dan, dêr socht ik ommers om.

Ferhip, dêr gean ik.
Linich stroffeljend troch de fuorgen
oer kliemske kluten swiere klaai
60% ôfslibber
oeralhelle, skuord of ûnderwurke.
Miskien moat ik protesteare
Myn trekker foar de kast ride
En roppe
‘Ik bin ien fan hjir, ja?
Ik die hjir grow up
tusken Fryske ko en sûkerbeat.
Power to the beat, sûgen,
Ik bin net ien fan wa
Fan wa
Fan wa …’

 

 

Mem Ganges

Elmar Kuiper is RIXT-dichter fan de moanne jannewaris. Yn novimber 2019 skreau er de gedichterige ‘Mem Ganges’ yn Kolkata (Calcutta), dêr’t er in optreden hie op de Chair Poetry Evenings. Op de lêste dei fan it poëzyfestival makken hy en guon kollega-dichters mei in plezierboat in lange tocht oer de Ganges. Kuiper: ‘Ik stoarre yn it wetter en moast tinke oan mem, dy’t fan ’t simmer slim siik wie. Yn it fers lis ik in link tusken de fersmoarge, hillige rivier en ús mem, dy’t ûngenêslik siik wie. Har siswize wie: as it myn tiid is is it myn tiid.’ De rige wurdt opnommen yn Kuiper syn nije bondel: Wite Mûle, Swarte Molke, dy’t fan ’t maitiid by Hispel ferskine sil.

 

Mem Ganges

I

Yn ’e boarne baait in wurd, oan ’e oere klinkt
in kowebel. Mem Ganges draacht har pine

yn ’t liifjurk. In fûgel mei skerpe flerken
hinget stil yn ’e loft. In oare fûgel sirkelet

rûntsjes om ’e skiere flatblokken. Ja, ik ha God
oerboard kipere. Ja, de geast tûket ôf,

hat de mûle fol modder, ropt smoarge
dingen, raast mei de mûle fol gif.

II

De sinne boppe Arundhathi’s wynbrauwen
is Prusysk blau, as ús plezierboat ôfset,

in pryster sjongt. Hearlik dochs, sa te wêzen
yn in lân, dêr’t it Ingelsk sa funny klinkt.

Mar do liedst my ôf, mei dyn suchtige liif,
dyn flotten gers en it ôfeart fan dyn stêd.

Bisto myn mem, dy’t seit dat de minskheid
útrûge wurdt? Doarsto dy mem te neamen?

Ik harkje en hingje oer de reling hinne en
sjoch yn dyn mostergiele antlit, Ganges.

III

Do bist myn mem op ’e driuwende help en ik
bliuw by dy, hâld dyn hân beet. Dyn ieren, sa

wûnderlik tsjok. Noch in scan en do leaust
de útslach net. Mar it plak yn dyn holle is

gjin eilân, dêr’t wy samar hinne farre en
fakânsje hâlde en sinnebaaie. It is de dea,

mem, de dea, dy’t mei in swart antlit yn ’e
frontaalkwab plakjeboartet, dy sa rêstich en

myld makket. Do flústerest heas: Dan is it
myn tiid, soan. Joust it op? Do bist en bliuwst

myn mem, dy’t myn sûnen wasket, al leau ik
der neat fan. Der kritet in rôffûgel yn it fynstof.

IV

As it kwea him reiniget fan it kwea, sil ik
skjin en suver wêze mem, sil ik rêstich

streame, oant de dea my fûl oan ’e pikheak
slacht. As der gjin ein en begjin is, sil ik lizze

oan dyn oer en fersûpe yn ’e boarne. No goed,
ik lit it sa. Immen seit: ‘Hello sir, picture please’

en ik meitsje rare minen, kin my der net
útwine en sis ferstuivere: ‘Okay!’
V

We farre in ein boppe de stream. Kolkata leit
as in wite waas foar ús eagen. Katyayani wol

op ’e foto mei de guodlike reus. Noch wennet
de mins yn it tsjuster; ik hear it dy sa sizzen.

Ik strek de rêch en glimkje rûtinearre. It goede
sil oerwinne ek al leau ik net yn it kwea.

Ashutosh laket en Anindina fynt dat myn eagen
sa helder as de Himalaya binne.

VI

Tagore, ik wol de klaai fan my ôfspiele, in lichte
toan oanslaan, in muntsje yn dyn wêzen smite.

Do hoechst net ôf te ljochtsjen, maat. It tonkje
fan dyn flearmûs baarnt. Wat kin ik dy ferwinskje?

It libben is ommers in daudrip op in lotusblêd.
Mar de dea dan, Tagore, dy is sa hurd en fretterich.

VII

God, ik lies Krishnamurthi stikken, mar wat ha ’k
deroan, 7500 km fan hûs, stoarje ik oer de reling

yn it wetter en sjoch heit ûnder it kowejaar, knipend
en lûkend oan ’e oeren. Ik hein in glimp op fan dy:

do hast de tonge út ’e mûle en stikst en strykst
de naden. Ik hear Brian, kompaan, oarlochsfeteraan

en grut dichter sizzen, dat de lidden yn aparte sekken
moasten. Hy skriuwt fersen as tuorrebouten, as rikke

iel. No flean ik werom en breidzje in ein oan dit fers,
mem, wylst Keisang my betsjinnet, wetter skinkt yn

in plastic beker, de stielen fûgel
hiel even trillet boppe de oseaan.

moeting

Froukje Reitsema:

in gedicht oer in moeting dy’t my djip yn it moed taaste. In werklik stikje ‘film’ út in kuier yn de Cevennes, maaie ’18

Foto: Geart Tigchelaar

 

moeting

twa hannen oan ’e hikke, ien foet mar
d’ oare, myn liif befrear, stûke yn de loft
neat wie yn beweech te krijen, alles stiif
ien mei ’t hikkehout, as út itselde snien

hy seach my oan en hifke my, ik him
fiif tellen wiene wy allinne, hy en ik
hy sloech as earst’ de eagen del en gie
ik stie noch as beferzen, it stek en ik twa-ien

syn sturt mei wite punt dûnse foar myn eagen
doe trillen planken, skodden skonken
ik slokte, hapte nei de siken en soe falle
mar ik sprong, ik moast him folgje nei syn hoal

ik woe him kenne, witte fan syn wrâld
mar ’k wie him kwyt, it moast yn ien haal helder wêze
dat inkeld stuit wiene wy deselde, ien
sa eigen koe net earder moete witten wêze