grutbek

‘grutbek’  is Ypie Bakker har twadde moannegedicht fan oktober by RIXT.

grutbek

pleisterplakkers en wynbrauoplûkers
silst se nea nei de bek prate
bist wers fan swietpraterij

do neamst it bist bij de namme
setst it mes der fuort yn swolderij
moatst iepen snije etter moat fuortrinne

smookst as in skoarstien flokst as in
boufakker en in slatter sûpt minder
as dy dyn toarst is grut lykas dyn mûle

koarrest fan salvjende wurden
seist wêr’t it op stiet, it rôlet dy fan ‘e
lippen kinst elkenien der mei ferslaan

mar ik ken dy langer as hjoed hast in
grutte bek mar in lyts hert wa’t wol kin der sa
ynkomme it kaaiwurd leit gewoan by

de achterdoar ûnder de matte

libben sûnder taal

‘libben sûnder taal’ is in fers fan Geart Tigchelaar.

Underweis nei Brussel foar it poëzyfestival Transpoesie hie Geart de typmasine efterop it pakjedrager. Hy hat minsken frege wat taal foar harren betsjut.
Mei dy antwurden hat er in soarte fan ready-made makke, in soarte fan ferslach fan hoe’t der troch in ryk ferskaat oan minsken tsjin taal oansjoen wurdt.

libben sûnder taal

as taal der net wêze soe
rûnen we byinoar del

in knikje faaks, in skruten hângebeart
dêr wie it dan wol mei sein

of dat krekt wer net
ommers: gjin taal

taal is alderearst kommunikaasje
en dêrnei ferbining
of is dat itselde?

freonen meitsje, oer dysels fertelle

Ik ben Wija.
Ik zit in groep vier en mijn juf heet Lieke.
Mijn lievelingskleur is zeegroen.
Ik ben op verkansie geweest.

taal is oerbringe
ynbringe
rûnbringe
en trochbringe

dyn tinzen wurde bylden yn in oar syn holle
it is dêrmei dyn byld net mear
dat is de krêft

it ritme yn sawol lûd as aksje
it freegjen en befreegjen
en nijsgjirrigens befredigje

it ridskip dêr’tst sekuer mei stjoere kinst
bystelle by need om sa foarút te kommen

 

sels de kaai nei de siele
al is dat justjes patetysk
taal moat yn alle gefallen echt wêze
moatst nei harkje
goed harkje om ferbining te meitsjen
nei oare talen, oare kultueren
ek al wurdt de werklikheid nea hielendal befieme
soarget it foar sawol begryp as misferstannen

is it dêrom better om wurden te brûken om de stilte te fersterkjen?

leit net krekt dêr de poëzy?
dêr ja

tusken

de

wytregels

e n d e s p a a s j e s

mei oare wurden
sûnder taal is it libben best wol saai

der is gjin app of masine
dy’t dêr wat oan feroaret

Yn it moanneljocht: Kastanjemantsje

Ypie Bakker, moannedichter fan oktober, set har gedicht ‘Kastanjemantsje’ yn it moanneljocht. Se seit deroer: ‘Dit fers giet foar my net allinich oer de natuer en hjerst, mar ek oer in herinnering en in ynsjoch dat yn e hjerst fan myn libben my tafallen is. Boppedat fyn ik dit fers  sa by it neisimmerwaar fan de ôfrûne dagen passen.’



Kastanjemantsje

ierde wazemet moas en 
dea blêdeguod     wurch
hinget sinne oer ’t hiem

iepenbarsten parrefleis 
yn wietejasse-gers rûkt 
fergonklik swietbedoarn

 op dizze okergiele dei
litsto dy sûnder opskik
oan my sjen     neaken

de skyl brutsen 
lykas dyn eagen

bern fan in mem
dy’t de kaai meijoech 
oan âldizerman

neisiet mei trochskode 
namme    hiest leard  te swijen  
te knikken as it moast   

wiest in pleister op ‘e wûne  
mar hast de kaai nea krigen

op dizze okergiele dei 
listo dy sûnder opskik
oan my sjen  —

it ljocht is minder skerp hjoed


Ut: Ensafh, nû. 3, 2026

 

hjir op ‘e klaai

‘hjir op ‘e klaai’ is it fers dêr’t Geart Tigchelaar mei selektearre is om as Fryske ôffurdige nei it poëzyfestival Transpoesie ôf te reizgjen dat plakhân hat op 17 en 18 septimber.

https://leeuwardencityofliterature.nl/fy/geart-tigchelaar-mei-typmasine-op-de-fyts-nei-brussel

Fotografe: Geja Kuiken

 

hjir op ’e klaai

de boaiem hjir op de klaai
klinkt oars as de earste stappen
dy’t ik sette op de sângrûn
fan de Dokkumer Wâlden

it is net dat myn stappen
grutter binne mar swierder

de grûn lûkt hjir oan de fuotten
it wol my op dit stee hâlde
my fertelle fan de striid
tsjin god, it geweld en de see
wylst de lichte sângrûn
it goed mei dy mient
mar ast ienkear fuort bist
dy net wer werom hawwe wol

it is no oan my om te aardzjen
hjir op ’e klaai
in hûs te bouwen en te harkjen
om te begripen hoe’t it it lân derhinne leit
dan kin ik stjerre
en klink ik itselde as de boaiem

Ik hâld fan hurd

Tamara Feddema is dichter fan de moanne septimber by RIXT.  ’Ik hâld fan hurd’ is har twadde moannegedicht.

 

 

IK HÂLD FAN HURD

Neam it net ‘etnysk suverjen’
mar ‘massamoard’
Want suverjen is oars wat moais;
skjinmeitsjen in foarrjocht
Litte wy ús taal net fersmoargje
Mei skjinne wurden
foar goare dingen

Ferpak despoatisme en diktatuer
net as ‘patriottisme’ of ‘eigenwizens’
Want wiis wêze mei jins lân is moai,
grutskens en dyn eigen gong gean kinne
in grutte rykdom

Gjin ‘un-aliven’ foar my
mar ‘dea’, ‘kroandea’ sels
Ja, ik hâld fan hurd
Hoechst gjin ‘ferfelend foar dy’
te sizzen.
Sis mar gewoan ‘da’s kut’

Oan ’e igge

Myrte Marije Veenbaas:

‘Yn augustus is de natuer op har moaist; tagelyk is de oankommende hjerst al fielber. Midden yn de simmerdagen fiel ik dat septimber kommendeweis is; de moanne dat ús mem siik waard en in moanne letter ferstoar (2025) en de moanne wêryn’t ik myn omke ferlear (2024). As moannedichter ha ik in fers skreaun oer ús mem. Om ek myn omke te earen set ik in earder publisearre gedicht foar him (2025) yn it moanneljocht.’

Oan ’e igge ferzje 2

ik seach yn it wetter fan ’e mar
fielde my heal
no’tsto der net mear

in skûtsje fear fuort, rimpele
it gesicht dat my trof

it reid tyske syn folle plommen
yn myn boskje striehier

sâlt, maskara en snot priken myn mûle

ik woe mysels werkenne,
in stêd mei ôflibbe gevels

oant ik in giel blêd laitsjen seach
yn ’e dridze fan ’e igge

ik sei bist der einliks