Jetze de Vries dichter fan ‘e moanne juny 2018

Jetze de Vries fan Harns is de Dichter fan de moanne juny 2018. Klik hjir foar eardere gedichten fan Jetze de Vries op RIXT. Jetze wie ien fan de dichters dy’t te gast wie by Noardewyn Live op Omrop Fryslân. Ynkoarten publisearje wy syn earste moannegedicht fan juny.

Jetze is ek ien fan de earste Fryske barteliers . ‘Bartelje’ is poëzij, slam, ymprovisaasje, entertainment en muzyk tagelyk. De bartelier kriget in ûnderwerp oanrikt en moat dêr nei tweintich sekonden betinktiid wat oer sjonge, op rym en op in bekende melody. It is in âlde en populêre Baskyske keunstfoarm, de bertolaritza. Sunt koart wurdt besocht om in Fryske fariant te yntrodusearjen. Jetze is ien fan de dichters/performers dy’t him der oan weaget.

It folk fan Rixt

By gelegenheid fan it omdopen fan Dichters fan Fryslân ta dichterskollektyf RIXT skreau Bartle Laverman it folgjende fers.

IT FOLK FAN RIXT

Wij soene krekt
oan it sop
Seamus, Joseph en ik
doe’t Peter van Lier
yn ‘e doar stie mei
der stiet in bus fol
Folk fan Rixt
fan Folkertsma Tours
foar de Trochreed
ûnderweis nei it Lân fan Taal
en no fansels it paad bjuster

Taal is goddomme hiemleas
sei Joseph suver grimmitich
se moatte mar yn harren fersen wenje
of oare tiny houses
de heechste tiid
om de Hauk los te litten
o ja, de Hauk bearde ik
ik wenne ea oan de Houkesleat!
mar dat wie foar myn disgenoaten
te onnoazel
om te begripen

Benijd nei wat
Heiddegger
hjir fan sizze soe
gnyske Peter like oerstallich

Doe’t de bus
efterstefoaren
de tiid wer yn ried
hearden wij yn de bjirm
in kabouter skellen:
Rop. Rop. Rop.

Foar RIXT

Yn ‘e wike nei’t wy de namme RIXT foar ús kollektyf keazen hiene, stjoerde Piter Yedema ( 20 april 2018) it folgjende gedicht yn. It wie bedoeld foar de dei dat RIXT online gie, skreau er. Safier is it no. Yn neitins oan Piter. Dat wy dichtsje meie en ús talint net foar it lêst bewarje.

FOAR RIXT

Skriuw en sy is it dy’t it lêst
alles kin ien samar oergean
Hat it allegear foar goed west?

Dichtsje dan en sis it sil bestean
bewarje it bêste net as lêst
Sij sil it mooglik net ferstean

© Piter Yedema

Frysk dichterskollektyf kiest nije namme

It kollektyf Dichters fan Fryslân hat in nije namme. De groep fan yntusken hast fjirtich dielnimmende dichters giet troch ûnder de namme RIXT Frysk Dichterskollektyf. Mei dizze namme ferneame se ien fan Fryslâns grutste dichteressen (Rixt, 1887-1979). Hjoed giet ek de webside fan RIXT online: www.rixt.frl

Op de nije webside, dy’t mei mooglik makke waard troch finansjele stipe fan de Provinsje Fryslân, presintearret RIXT him mei in grutte groep dichters en in grut ferskaat oan gedichten. Der is ek in oersicht te finen fan de útgongspunten fan it kollektyf en de projekten/aksjes dêr’t it kollektyf oan meidocht. It wichtichste doel bliuwt: poëzy skriuwe oer aktualiteit binnen en bûten Fryslân en besykje de Fryske poëzy ûnder de oandacht fan in breed publyk te bringen.

RIXT wurket mei Dichters fan de Moanne. Alle moannen stiet der in oare dichter yn de spotlights. Sy/hy skriuwt minimaal twa aktuele gedichten foar RIXT. Yn jannewaris 2018 sette Willem Abma as moannedichter út ein. Dêrnei namen Aggie van der Meer, Geart Tigchelaar, Piter Yedema en Syds Wiersma it stokje oer. Harren gedichten waarden op de Facebookside fan Dichters fan Fryslân publisearre en binne no ek op de nije webside te lêzen. De RIXTmoannedichter fan juny is de Harnser dichter Jetze de Vries.

Elke Fryske dichter binnen of bûten it kollektyf kin gedichten foar RIXT ynstjoere. Fan septimber 2017 ôf hat dat al mear as 60 nije Fryske gedichten oplevere. RIXT is in iepen kollektyf. Dichters dy’t yn it Frysk of in steds- of streektaal yn Fryslân skriuwe, kinne har oanmelde as dielnimmer. De redaksje fan RIXT beoardielet oft de ynstjoerings op de webside komme en/of de social mediakanalen fan RIXT pleatst wurde.

RIXT is de kommende wiken yn wikseljende groepkes aktyf:

  • Freed 1 juny treedt der in groep dichters op by Noardewyn Live op Omrop Fryslân.
  • Freed 8 juny om 19.30 oere treedt in groep fan fiif dichters op by Kariljon en Poëzij op it Hofplein yn Ljouwert: RIXTdichters wurkje dêr gear mei fiif komponisten út Fryslân dy’t nij wurk skreaun ha foar it kariljon op it Ljouwerter stedhûs.
  • Freed 8 juny rint in groepke RIXTdichters mei yn de iepeningskuier fan Inside Out yn Frjentsjer, in mienskiplik keunstprojekt troch psychiatryske pasjinten.

RIXT begjint de kommende wiken ek mei syn earste guerrilla-aksjes: koarte stand up-poetry op plakken dêr’t it net ferwachte wurdt.

De webside fan RIXT wurdt ynkoarten twatalich: Frysk / Ingelsk. Oan de Ingelsktalige side wurdt noch wurke.

Slaper

Gerard Marcel de Jong is hoofdredakteur fan de Bildtse Post en weunt an ‘e Ouwe-Dyk. As ’n dykslaper die’t te betiid wakker is, skryft-y dêr syn gedichten.

 

SLAPER

De Ouwe-Dyk is ’n slaper,
Kastreerde kering die’t fan water
Niet eens droomt, útdroogd korpus
opbaard in ’n Mondriaan fan klaai.

Nou overwoekerd met skakeerde,
Fersakte Villa Réfugio’s foor nomaden
En trawanten die’t hursels wel
Rêde kinne, maar niet helpe.

Lang docht dat de soezende wyn
De sielsoekers hier in ‘e roes brocht.
Stad Niks foor lege harten, salvend
eand foor sluge aaigooiers.

Maar ik sien Bornrif: Fallus die’t ’n levenslyn
over’t sliklând skynt – en soa’t hur ogen
mij gefangen houwe gryp ik ’t licht,
as ’n dykslaper die’t te betiid wakker is.

© Gerard Marcel de Jong

Moderne maaie

Fryslân belibbet de hytste maaie sûnt de útfining fan de termometer. In waarmteweach en yn de stêd is it alle dagen festival, je wolle der ris út. Yn 2018 slacht it greidelân de maitiid oer. Wen der mar oan: dit is ús nije klimaat.

 

MODERNE MAAIE

mêsten koperglânzgjend
meitsje har út pannedakken, beammen
los, glide beret efter de flatsjes
hinne, Ljouwert ûnder ’t pompeblêd
skûtsjes stome de stêd wer út
de ûnsichtb’re Greuns, de marren op

o kultureel briedplak!

fan ôfbakte balkontsjes wolle jo
ek op ’t koeltsje ta, it föhnde
gerslân yn, en oan ’e Ie
bygelyks – moai fuort –
dat teewetter tusken tondeuze-
fjild en drûchboeketteberms
sleau it diselpontsje swaaien sjen
yn dit jiers maitiids-magnetron

ûnderweis gjin ljippen sjoen
mar op ’t terras
binne mosken noch net útstoarn

© André Looijenga

 

Froulju fan Frijlân!

28 maaie 2018
Op 18 april waard Stichting Frijlân iepene. In nij ekologysk ynisjatyf yn de Swettepolder ûnder de reek fan Ljouwert. Fiif froulju bewenje en bewurkje dêr pleats en lân. De gemeente Ljouwert stipet it ynisjatyf. Tegearre mei de dichters Geart Tighelaar, Piter Yedema en Jetze de Vries waard Syds Wiersma frege om foar de iepening in gelegenheidsgedicht te skriuwen. Hy bewurke syn gedicht dêrnei ta syn tredde gedicht fan de moanne maaie.

FROULJU FAN FRIJLAN

Charon fytst my it Van Harinxma oer
it deaderyk fan high tech dairy yn:
ús drûchmealde dream fan fûgeltsjelân.
In krigele plantaazje is jim doel
mei waarme hannen omkear bewriuwe
oer de ylhurde knibbels fan de polder.
In Finske kotta, wat yurts, in wenwein,
sa begjint treast, sa set fêst foarnimmen
útein om slein lân geast yn te blazen.

Froulju! Dit is in iensume igge
oan in útmolken see, ljocht krepearret
fan toarst boppe de hurdgriene koarsten.
Lange, linige massaazjefingers
freget jim ûndernimmen, nuodliker
as dit bonkerak mei syn fêstklapte
kaken leit Fryslân der nearne hinne.
Nachtsusters yn in sanatoarium, sprekkers
op jirpelkistjes sille jim wêze.
Fryslân genêze wurdt in spul fan lang
en wiis en hellich ingelengeduld.

Mar hark! Der sit altyd wol earne dize
yn ‘e grûn, in fertelling fan wadi
dy’t jûns, as jim rêstend op chaises longues
de sinne mei syn toarstige amers
troch ferdôve notiid sakjen sjogge,
syn taal fan buorkjen út ‘e djipten sjongt.
Dan glimket dit lân wer as in kuststreek.
En as de grouwe mûzebiter de nacht
yntsjantelt as in skaad dat net loskomt
fan syn rôverseach, dan komme jim oan
by de leechte roppich om ús te bereizgjen.
Jou jim dan oer, want dit is de polder
dy’t gol is mar faak slim ûnwennich gûlt
as in gipsy oan ’t keatling fan in honk.

© Syds Wiersma

Werom út Fryslân

Foarige wike slute Jan Kooistra him oan by RIXT. Jan wennet op it stuit yn Amsterdam. Yn de jierren 80 en 90 wie er redakteur fan it Frysk literêr tydskrift Hjir. Hy publisearre fiif dichtbondels: Ballads (1981), De sulveren apels fan de moanne (1984), Dame fan myn dagen (1992), Gershipper (1998) en Blues fan ‘e sângrûn (2014). Yn de earste beide bondels brûkt er benammen it Wâldfrysk, de taal fan syn bertestreek. Nei’t er lêsten in dei as wat yn Fryslân west hie, skreau er it folgjende gedicht.

 

WEROM UT FRYSLAN

en se seit: wat hast sjoen leafste
en ik sis: mûzefalken yn alle tinten
ljochtbrún, hazzenút, buffelkleur
op pealtsjes of parmantich yn it lân
en buordsjes met de hân beskreaun dy’t nei
pleatsen wize foar Bildstar of Irenes
en hekkelhûden stjerrend yn ‘e barmen,
meanmasines fan stynske weet en ferlitten
bougrûn mar minder kij as in moanne lyn
oh ja, en skiep, in hiel soad skiep
mei reade rêgen
reade? seit se, sichtber kjel wurdend
och, sis ik, ’t is niks, it wol sizze
dat it sie wer struid is en de dea
wer smoard is yn de kym
hè? seit se en ik sis: kom, wy geane
ik ha sin oan laam en geitetsiis

© Jan Kooistra