RIXT-dichters by SatelLiet yn Aldebiltsyl

Freedtejûn 19 septimber waard SatelLiet holden yn Aldebiltsyl. SatelLiet is sûnt foarich jier it foarprogramma fan it Frysk Sjongfestival LIET. SatelLiet waard freed op trije lokaasjes holden: de Aerdenplaats, de Julianatsjerke dernjonken en de Schuilschuur fan Ouwesylster Neeltje van den Brand. By Neeltje wie twa kear in optreden fan de RIXT-dichters Christa Niklewicz en Geart Tigchelaar. Sy wurken dêrby gear mei muzikant en dichter Lukas Graff. Tigchelaar brocht in rige fersen út syn nije bondel Ommers. Niklewicz droech foar en song út eigen wurk. Graff begelate de beide dichters op de toetsen en brocht ek eigen dichtwurk. Hjir fine jo in fotoympresje fan it optreden.

Christa Niklewicz mei Lukas Graff – Foto: Geart Tigchelaar

 

Lukas Graff – Foto: Geart Tigchelaar

 

Geart Tigchelaar – Foto: Syds Wiersma

 

Gastfrou Neeltje van den Brand hjit publyk en dichters wolkom – Foto: Syds Wiersma

 

Einoptreden Waailân: dichters op it eilân

De groep dielnimmende dichters oan Waailân: dichters op it eilân. Foto: Geart Tigchelaar

Justerjûn hawwe de dichters harren wurk fan Waailân foardroegen foar it publyk mei it einoptreden yn it wynstille iepenlofteater de Rûnte ûnder in hieltiten tsjuster en moaier wurdende stjerrehimel.

As earste wiene oan bar Ilse Vos, Jolanda Gooiker en Simon Oosting, mei harren poëtyske fertelling fan de dei, mei ‘Deiferslach’.

Ilse Vos, Simon Oosting en Jolanda Gooiker ‘Deiferslach’. Foto: Geart Tigchelaar
Simon Oosting. Foto: Geart Tigchelaar

Oard wiene Simen de Jong, Ina Schroders-Zeeders, André Looijenga mei ‘It Hôf’. Harren gedichten wiene ynspirearre troch it tsjerkhôf dêr’t hja west hiene én it Skylger wurd ‘driig’.

Simen de Jong, Ina Schroders-Zeeders, André Looijenga mei ‘It Hôf’. Foto: Geart Tigchelaar
Simen de Jong, Ina Schroders-Zeeders. Foto: Geart Tigchelaar

As tredde kamen Janna van der Meer en Carla van der Zwaag mei harren ‘duet of duel?’, in dûbelspul tusken see en eilân.

Carla van der Zwaag en Janna van der Meer mei ‘duet of duel?’ Foto: Geart Tigchelaar

Tryntsje van der Veer, Dirk Geerdink en Nienke Zorgdrager slueten dêr op oan mei harren meartalige optreden ‘Eindland/Einlân’.

Nienke Zorgdrager, Dirk Geerdink en Tryntsje van der Veer mei ‘Eindland/ Einlân’. Foto: Geart Tigchelaar
Tryntsje van der Veer. Foto: Geart Tigchelaar

Ofslutende groep wie Ruud Knier, Syds Wiersma en Yva Hokwerda mei harren optreden ‘Skylge’.

Ruud Knier, Yva Hokwerda (Syds Wiersma) mei ‘Skylge’. Foto: Geart Tigchelaar
Yva Hokwerda. Foto: Geart Tigchelaar

Mei in soad niget hawwe wy yn de Rûnte sitten en geniete en harke nei alle dichters en de omjouwing. It wie in moaie ôfsluter fan in daalders kreative dei en it optreden liet goed sjen wat de dichters mei-inoar fersette kinne bywannear’t hja de frijheid hawwe om op it eilân te strunen, ynspiraasje op te dwaan en mei-inoar de ferbining te sykjen.

Dichterskollektyf RIXT – ‘De bui’

Yn ‘e wike fan 1 oant en mei 7 augustus siet Dichterskollektyf RIXT yn de Skriuwersarke fan Rink van der Velde op ‘e Feanhoop. Alle dagen kaam der in twatal del om oan in strofe te wurkjen, om sa mienskiplik in gedicht te skriuwen.

Dichter fan ‘e moanne Cornelis van der Wal hie de eare om de earste strofe te skriuwen, dat er begjinne liet mei de rigel: ‘De bui nimt de mar net.’, ôfkomstich út Rink van der Velde syn roman ‘De nacht fan Belse Madam’ (1991). Sa joech in Rigel fan Rink de toan en rjochting fan it fers en dêrmei de hiele wike oan.

Alle dagen belle Omrop Fryslân mei it oanwêzige twatal om te hearren hoe’t it gedicht him ûntjoech. As ôfsluter waard it gedicht op 8 augustus de jûns yn syn gehiel foarlêzen mei in smoute gearsit yn it eardere stamkafee fan Van der Velde, nammentlik Marktzicht te Drachten.

De dielnimmende dichters wienen:

Cornelis van der Wal
Janneke Spoelstra
Rein de Lange
Kate Schlingemann
Edwin de Groot
Anne Heegstra
Simen de Jong
Tialda Hoogeveen
Carla van der Zwaag
Ypie Bakker
Tsjisse Hettema
Syds Wiersma
Dirk Geerdink
Yva Hokwarda
Jan Kooistra

Ynlieding ynsprutsen troch Geart Tigchelaar
‘De bui’ ynsprutsen troch Cornelis van der Wal
Filmke makke troch Geart Tigchelaar

Sykje nei in faksin

RIXT-dichter Janneke Spoelstra wie ien fan de gasten yn Cultuur aan Huis fan 12-05-2020. It item mei Janneke begjint op 16:10. Klik op ‘e foto.

Lês hjirûnder it fers dat se foarlies.

Sykje nei in faksin

Foardat oaren ek wisten dat ik
dichter wie, learde ik in fak
en troch in mikroskoop
it grutte yn it lytse te sjen

immen rôp: ‘kom hier es,
is dit in bacterie of een virus?’
ik tocht altyd: hoe sjogge se ús?

en learde hoe’t se diele, flugger as
Facebookberjochten har ferspriede
úteinlik wie Slauerhoff ek dokter
wurden en Leo Vroman biolooch

mei omkearde hannen siet ien
oan ’e knoppen en de learaar sei:
‘hee, hoe melke se de kij by jim
op ’e pleats?’ lytse-bistjes-boeren
wiene wy, gjin opbringst oars as
op lytse skaal, ien sei: ‘as ik
oan al dy aminosoeren yn
myn liif tink, dan knap ik hast!

en ik knope it yn ’e earen dat in
professor sei: ‘óárloggen wurde
troch mikro-organismen besljochte,’
gôh, tocht ik doe, miskien,
tink ik no, kinne se der ek troch
ûntstean, soms bin ik deabenaud
en dan haw ik noch net iens koroana

wy wiene thús noait net sa tuterich,
mar mem, o, mem, wat wol ik dy no
graach in tút jaan, al wiken is myn
grutste eangst dat ik dy’t my it libben
joech, it libben ûntnimme soe

en wylst wy ús elk yn ús eigen sel
opslute, hát in firus net iens in
selwand, in firus nimt gewoan de
kontrôle oer, yn ’e gasthear-sel

ja, ik wit in bytsje fan wat der omgiet
yn ’e grutte lytse wrâld, it wie in
nommel fak dat ik learde, mar doe’t
de wurden hieltyd lûder rôpen, waard
ik stadich mear de dichter, en soms
freget immen of eat om in fers, sa’t
Fedde Schurer skreau: ‘in dichter is
in minske dat in fers skriuwt as
syn folk derom freget’, no ja,
hy skreau fan ‘fint’, net ‘minske’

it is mar wat jins ropping is
myn broer loadst einepiken
de krisis troch nei de sleat

en wat is de ropping fan de
eamelders dy’t út alle kieren
ûnder de flier wei komme, as
talkshowgasten, se fleane by
de ruten en de muorren op
en dan steane nóch 90 fan de
100 fleanmasinen oan ’e grûn

wat gjin aksjegroep slagge, krijt
sa’n skytminiskúl dieltsje dna of rna
klear, oft dat no syn ropping is of net

en skjin is de loft, as desennia lyn
doe’t ik in fak learde, miskien as ik
der yn trochleard hie, wurke ik no
oan in faksin, miskien hie ik jimme
dan rêde kinnen, miskien makket in
gedicht in hiel lyts bytsje ymmún

Lul op in drumstel

Dichter en drummer Geart Tigchelaar sil jûn optrede by IepenUp yn Neushoorn yn Ljouwert. Tema fan ‘e jûn is ‘Friese Lente‘, dat omskreaun wurdt as in wike fol Fryske popkultuer as stalekaart fan wat Fryslân te bieden hat. ‘Lul op in drumstel’ is ien fan de twa fersen dy’t er foardrage sil.

 

Foto: Geart Tigchelaar

Kloof

Edwin de Groot wie ôfrûne woansdei de RIXT-dichter dy’t meidie oan de útstjoering fan IepenUp oer de kleau tusken de Rânestêd en de provinsje. Hy skreau syn bydrage ûnder de útstjoering en lies dy foar as útsmiter fan ‘e jûn.

Edwin de Groot, foto Syds Wiersma
Kloof

Ik doen op deze avend over de kloof tussen de Randstad en de provinsje dit stukje mar eefkes in ut Feansters. Stadsfries is in moai kompromie tusken ut Frysk en ut Hollaans.

Bedankt Josse, Josse fan de sifers over sosjale geografie. Ik weet nou wat of ik bin; in geoneutrale middenlander, soa as alle mênsen út Heerenfeen.
Wy kregen daar in de jaren tachtig te maken met in ferbeterfiesie,
ut ouwe spul moest fut, strakke nieuwe gebouwen moesten der kome. Ut ouwe Postkantoar plat, de Watertoren oek en de ouwe steentsjes waarden ferfongen door glad, griis granyt.
Soa strak as de klikobakken achter de stoepraand yn de Biblebelt.
We hewwe der in C&A foor terugkregen toen en in H&M. In Hema hadden we al. Soa leken we moai op Alphen a/d Rijn, Meppel, Culemborg en Almelo; geen kloof te bekennen.
Miskien oek mar goed, want neffens Marijn fan ut FSP is ut oek niet heel intelligent om in kloof siën te willen.

Foto Syds Wiersma

Mar dat wil ik nou just; in kloof, in groate, maanske kloof.
Ik wil helegaar niet lieke op Almelo en oek niet op de Randstad.
Al helemaal niet as de mênsen daar denke dat krekt wy fan de raand fan de wereld falle.
Naar ut Noarden reize skynt altiten langer te wezen as omgekeard.

Marijn hat it oek over de Friese Paradox; wy bungele faak onderan listkes en binne toch frijwat gelukkig. Laat my dan noch in paradoks inbrenge. Ik wil in kloof, wat ik al sy, in groate, maanske kloof, mar dan tegelyk één met bruggen. Dit met Leibnitz in gedachten: Laat de werelden elkaars verworvenheden delen.
En met in anfulling ala Descartes derby: Niet allenich “Ik denk, dus ik ben” mar oek “Jij bent, dus ik ben”. We make mekaar.
Hou fan dysels en hou fan mekaar.
Liefde kan prima in de ferskillen sitte.
Soa as troebadoer Timo (út Meppel) krekt al song: It doesn’t have to be so hard.