Nij ferhaal

Fleanbasis Ljouwert is fan moandei 1 april ôf oant en mei freed 12 april gasthear fan de grutte ynternasjonale oefening Frisian Flag 2019. Sa’n 50 (jacht)fleantugen traine fan de fleanbasis ôf grutte en komplekse ynternasjonale missys. Geart Tigchelaar hat nei oanlieding fan al dat fleangeweld in gedicht skreaun.

Foto: Lars Veling

 

Wat mear tuike oan, net ôfstappe

Hjoed it tredde moannegedicht fan Edwin de Groot, ús moannedichter fan maart. Syn yntroduksje ta it gedicht: ‘In minske hat twa earen, twa eagen, twa nieren en ien lever, mar dy lêste hat noch wat regeneraasjefermogen. Fan de motor, it hert, hat de stjerling mar ien en wat stikken is, is stikken. Dan is it de baas om de saak geef te hâlden. Wat net betsjut dat der neat mear mei. Meibûge mar net knibbelje.’

 

Wat mear tuike oan, net ôfstappe

In farsk liuwehert stiet foar de doar
mei bloedkanalen as ronkjende oargelpipen en kleppen
it ekwivalint fan blinkende blêdfearren út it alderbêste blauwe stiel

hy kaam foar de hometrainer op Marktplaats
koe der moai de ferbylde berchhellingen thús al belibje
syn poaten brâne litte yn in bonkemoarchrotteljende firtuele wrâld

ik rûn mei him mei nei syn auto elk oan ien kant fan de doaze
dy hie ‘k bewarre, faaks dochs wol wat fan in fermoeden
in hertwand no, inkeld noch mei ile lucht

doe´t er fuortriid klonk út syn radio Frans Bauer
“Jaauuuw hart is van sjokolaaaa”
Godfergemy

ik núndere gau wat werom, wat fan Triggerfinger
Just let it ride, baby
Just let it ride

© Edwin de Groot

dat dit ta de mooglikheden hearde

Hjoed in fers fan Sytse Jansma op RIXT.  Oanlieding wie it nûmer ‘Changes‘ fan Black Sabbath. In nûmer oer it ferlies fan in leafde.

dat dit ta de mooglikheden hearde,
koenen we witte doe’t we oan elkoar begûnen,
sûnder de minste muoite wûnderen we it deistige
omheech, ferwaarmden we de smoar yn ús hollen
wat der doe barde: tûzen reade triedden,
as waarme maitiidsrein, fersûpten de grûn efter
dyn eagen en doe waardst meinommen, sa is it gongen
sêfter as dit kin ik it net beskriuwe

Op de poalen is it (noch) kâld

Hjoed it twadde moannegedicht fan Edwin de Groot, ús dichter fan de moanne maart. Sels seit er deroer: ‘Polariteit is prima. It makket dat it ljocht brânt, molekulen ûntstean en bestean kinne en de ierde beskerme is tsjin de sinnewyn. Mar as it yn de hollen sit fan minsken, wurdt it oars. Dan jildt it eigen gelyk en inkeld it eigen gelyk.’

Op de poalen is it (noch) kâld

Yn de doarpen mei yn de moarntiid
kleurige hoannen en oeral de blossem fan wylde flear
fleagen strieljend wite flinters en hjir en dêr in swartenien

dy´t net âld waard, foel sûnder mis op by de fûgels
oant de doarpen roetige stêden, de wite flinters opfretten
dronken de swarten begearich harren kleur fan de skoarstiennen

ek dat gie foarby en die bliken; it behâld
in betochtsume jas yn de kleur fan piper en sâlt

© Edwin de Groot

Mijn tweede stem

Spesjaal foar Thierry Baudet en syn nijkommers yn Provinsjale Steaten skreau Syds Wiersma in wolkomstgedicht. Foar de feroaring en foar de wissichheid in Nederlânsktalich gedicht. De reden wurdt fermeld yn it gedicht.

Mijn tweede stem

Voor deze keer krijgt u mijn tweede stem.
Uw gasten zult gij met égards ontvangen,
werd ons geleerd: de wijsheid van ús Mem,
wier taal hier aan de wilgen wordt gehangen.

Uw Vaderland, herauten van Minerva,
liet ons geloven dat wij lompe Friezen
blijven. Echt waar meneer de Uil? Echt waar!
Maar, liever dood dan uw dédain verkiezen.

Nu daalt u met uw schemervleugels neer
in onze regio, die u geen moer kan schelen.
U pronkt slechts met de Nationale veer,
provincies zijn er om te heersen en verdelen.

U bent een pochend grachtengordeldier,
dat garen spint en musiceert bij VOC-ballade.
Beweren dat ons slavernijverleden fier
mag wapperen! U bent een album van Verkade.

Het puikje van de mens’lijke beschaving!
WIJ? Meine Güte, lief Narcisje Oikophilia,
te lui of te romantisch voor een objectieve staving?
De Europese boedel ging ter ziele, ja.

Toen beulen keizers werden in de kampen.
Toen ambtenaars de holocaust uittekenden.
Toen leiders ons de loopgraven instampten.
Toen Koude Oorlog het klimaat berekende.

Beschaving, heer Plagiatus van de dichtkunst?
U plant met grote metaforen wilde zaadjes.
De renaissance van de geest? Mijn gunst!!
U Uil?! U kent de Grutto van de plaatjes.

© Syds Wiersma

BINNE WY DER KLEAR FOAR

Hjir folgje twa gedichten dy’t Heitelânsdichter en Rixt-dichter Tsead Bruinja skreau nei oanlieding fan de oanslach yn Christchurch en de deadlike sjitpartij op it 24 Oktoberplein yn Utrecht. De Fryske oersettings binne fan Geart Tigchelaar en Syds Wiersma. ‘Zijn we er klaar voor’ waard publisearre yn de NRC. It stiet ek op Tsead Bruinja syn webside, lykas it twadde gedicht ‘En dat kan maar de wereld is veranderd’.

https://www.tseadbruinja.nl/

 

BINNE WY DER KLEAR FOAR

kinst der gjin kelder mei blikfoer foar folje
it is gjin wat as se komme want se binne der al
en se binne ûnder ús

slimmer noch wy binne it sels
en it is de smoarchste kant fan ússels
dy’t fan inerlike striid in iepenbier
striidtoaniel meitsje wol

as soe de ferlossing bûten ús lizze
en in hân om de kiel fan ’e fijân
of dyn pik djip yn de ûnwillige skoat fan in oar
ferromming biede

mar dy fijân hat famylje
en dy famylje hat ynternet

en oeral witte se dy te finen
en oars dyn famylje wol

ofst no foar gek ferklearre wurdst
of net

se starte de hate opnij op
hy mei noch in kear

nei dit rûntsje hâldt er op
wier ôfpraat

yn it abattoir spuitsje se net langer
de muorren skjin

© Tsead Bruinja
Oersetting: Syds Wiersma, Geart Tigchelaar

 

EN DAT KIN MAR DE WRÂLD IS FEROARE

wiuwst dyn frou út
wiuwst dyn man út

stjoerst dyn bern nei skoalle ta
en ferwachtest har sûn en wol werom

dat komt it berjocht
lockdown swart op ’e strjitte
net ien mear nei bûten ta
net ien mear nei binnen ta
doarren ticht

skrolst en ferfarskest de side
tinkst wie er mar op ’e fyts gien
hie er dy tram mar mist

en draafst en sikest beskûl
en fregest dy ôf haw ik tsjin har sein
wat ik sizze woe

dat se myn wrâld is

stjoerst in appke mei oan ’e ein
in smiley mei tútlippen

ferwachtest in reaksje
mei in hertsje op itselde plak

ferwachtest dyn frou dyn bern dyn man
nei dizze lange dei kjel
en geef

sûn en wol yn dyn earms werom

© Tsead Bruinja
Oersetting: Geart Tigchelaar, Syds Wiersma

by de earstfolgjende krusing rjochtsôf

De útslach fan de Provinsjale Steateferkiezings wie de teloarstellende kant neist, fynt dichter Geart Tigchelaar. It fers dat earder op Ensafh stien hat, is dêrom hjir yn justjes wizige foarm opnommen.

 

by de earstfolgjende krusing rjochtsôf

de swolm mei gelokkige fiskjes swimt
him yn soppige ieren troch rotsjend fleis

dêr’t de poat op in gewillige krún lein wurdt
glimket it holtsje mei safolle tagedienens

skulfers út syn mouwen rûgelje rûnom
dêr’t er komt sjonge de muorren syn lof

de fiskjes lizze kwea kaviaar yn skroatum
roppich slikje wy ús fernoege om ’e mûlen

skuorren folgje it túch

In jonge man wurdt him bewust fan syn individualiteit en syn te spyljen rol yn de maatskippij. Mei dy bewustwurding komt ek it ûnderstelde ynsjoch dat feroarings yn de maatskippij fan ûnderop komme.

skuorren folgje it túch

roppich en stjerlik
ûnder in loft goudbrune tosken
skuorren folgje it túch

hillige offerjefte
tsjerken fan de dea
– delbaarnd
sjoch de kimen
klim út it ferline
skuorren folgje it túch

bist skutter, hast in taak
draach in kroan en in masker
wêr’tst ek giest:
gean allinnich
skuorren folgje it túch

@ Marc Kooij

Trinten as in flinter

Tsead Bruinja is de nije Dichter des Vaderlands. Hy waard op 23 jannewaris 2019 ynstallearre. Tsead sit ek by RIXT. Dêrom like it ús moai om de gedichten dy’t er as Heitelânsdichter skriuwt yn Fryske oersetting ek op de webside fan RIXT te publisearjen. Hjir it twadde DdV-gedicht fan Tsead. De oanlieding is de klimaatmars fan hjoed. De Fryske oersetting is fan Geart Tigchelaar en Syds Wiersma.

Trinten as in flinter

ik woe dit gedicht striidber begjinne út myn linkse bubblicious bubbel wei
de kliber ûntkenners bangeskiters en jaknikkers in bytsje narje
en de befleine skoaltsjeskûlers noch wat opstoke mei

jimme soene net thús bliuwe moatte wylst wy marsjeare
jimme soene net braaf petysjes diele moatte en algoritmes fuorje
jimme soene net dat mobyltsje opkrije moatte om ta te sjen
hoe’’t oaren op twitter of instagram har ynsette foar jim takomst
oer seis jier fret it hiele ynternet in fyfde fan alle stroom
de rest wurdt fergriemd oan djipfriezers dêr’t moalwjirmen en seewier
kâld holden wurde om letter troch in 3d-printer
as bloedreade steak op dyn board dropt te wurden
it komt allegear goed

ik woe dit gedicht begjinne mei de wurden fan in jonge marsjearder
dy’t as salescoach grutsk lieding jout oan in tiim fan donaasjebellers
hy seit dat minsken emosjonele wêzens binne en dat de neef fan freud
dat prinsipe al krêftich ynset hat yn de jierren tweintich
hy makke smoken seksy foar froulju en stie oan ’e widze fan de reklame
fan him learden wy te langjen nei guod dat wy net noadich ha
bussen fol pakketsjes meitsje ús stoepen no ûnfeilich
dat is goed tsjin de wurkleazens
goed foar de keapkrêft

ik woe dit gedicht striidber begjinne
nei’t ik nei gil scott-heron harke hie
de rapper dy’t yn 1970 rôp dat de revolúsje net op telefyzje komme soe
ik kaam net folle fierder as

de demokrasy is net fan it skerm mar fan ’e strjitte
de demokrasy hat gjin stjoertiid noadich op in barkruk by de wereld draait door
de demokrasy hat dyn stimme en fuotten noadich
bemuoi dy dermei bûten it stimhokje om
driuw drystmoedich troch

want alle politisy ha in mailadres
en m.rutte@tweedekamer.nl lit dy gjin plaatsjes sjen
fan patrys toarteldo wylp of waarlamke
hy lit dy syn tosken sjen (of syn fûsten)
as in gorilla dat docht bedoelt er it net ferkeard
wês in earkrûper trinten as in flinter
om dyn tsjinstanner hinne stek ta as in bij

ik woe dit gedicht ôfslute mei de ein fan ’e tiid
kinst net tomkje op facebook
mar ik woe jim de advertinsjes net ûntsizze
ik woe jim wat freegje

jou jim bern in wrâld dêr’t se bern yn doarre te krijen
jou har noeden omtinken
jou har tiid

@Tsead Bruinja
Oersetting: Geart Tigchelaar, Syds Wiersma

Klik hjir foar de Nederlânske ferzje.