Fjirde publikaasje Waailân

Heal septimber strúnden tsien fêstelândichters fan RIXT mei fjouwer eilândichters in dei oer it waadeilân Skylge. Dat diene se yn fiif groepen en ûnder lieding fan in eilândichter. Dy brocht har/syn groepke op bysûndere plakjes yn de buert fan Hoarn. Under de titel Waailân waard de poëzy dy’t middeis makke waard jûns yn it bûtenteater fan de Folkshegeskoalle oan it publyk presintearre.

Ruud Knier, Yva Hokwerda en Syds Wiersma jûns by har optreden. Foto: Geart Tigchelaar

Hjoed de fjirde publikaasje. Fan Ruud Knier, Yva Hokwerda en Syds Wiersma. Ruud, in natoerman, naam de beide fêstelândichters mei op in tocht fan Hoarn troch de dunen nei Midslân oan See en doe fierder nei syn hûs yn Midslân-Noard. Yn it skaad by him yn ’e tún setten Yva en Syds syn gedicht ‘Terschelling’ yn it Frysk oer en skreau Ruud in fers oer hoe’t de beide dichters oan it oersetten wiene. Werom op de Folkshegeskoalle skreaune Syds en Yva noch in eigen gedicht.

Yva Hokwerda oan it dichtsjen op de Folkshegeskoalle. Foto: Geart Tigchelaar
Ruud Knier

Terschelling

je ligt in de baarmoeder
van het Lage Land
omsloten door het vruchtwater
van de zee

door de bedding van je navelstreng
daal ik keer op keer in
in jouw langgerekte
lichaam

ik verstop me op je
koesterende plekken
onderga je rust en je zuiverende ziel
terwijl ik me - met jou - laat wiegen
door het levenbrengende water

en wanneer mijn herboren ik
jou - eeuwig ongeborene - verlaat
en ik terugdrijf naar het moederland
zie ik je vol weemoed in de verte vervagen:
Terschelling


Skylge

do leist yn it limoer
fan it Lege Lân
omfieme troch it fruchtwetter
fan de see

troch de slinge fan dyn nâlestring
daal ik kear op kear yn
yn dyn langrutsene
lichem

ik bring mysels ferside op dyn 
koesterjende plakken
ûndergean dyn rêst en dyn suverjende siel
wylst ik my – mei dy- widzje lit
troch it libbenbringende wetter

en as myn nijberne ik
dy – ivige net-berne – ferlit
en ik weromdriuw nei it memmelân
sjoch ik mankelyk dy yn ‘e fierte ferdizenjen:
Skylge

oersetting: Yva Hokwerda, Syds Wiersma


 

Ruud Knier

Geboorte

een scherpe zucht,
een geest ontsnapt aan de kan
en ontvouwt zich als een wolk boven de tafel

breinen buigen zich
over een te verfriesen vers
vol te vertalen woorden

knarren proberen de code te kraken
op de weerbarstige deur
van een te openen kluis

plots vallen de geesten samen
met de nog dwarrelende wolk,
ontcijferende klanken klinken
en de deur opent zich
voor de verdichte woorden
van het herboren vers:
Schylge

Syds Wiersma lêst syn gedicht foar. Foto: Geart Tigchelaar
Syds Wiersma

yn moria's mui

wat fêst en wat los 
bestiet
mei sân dêr gnirdzjend tuskenyn 
drifkjend oer earm dún 
fynt fanneed ûndjip 
woarteljend
hâld

yn it omwrotten spoar fan 
de dichter 
wachtet

de krigele miggedea
mei syn hert dauwiet
sobjend 
op in ynsekteskeletsje
ridderke yn it harnas stoarn

de wurge gensiaan
mei de mantel net iepen 
in steile keningin
koegelwiecks moadetiran 
pronket net mear

ik wrakselje yn moria’s mui
de brui, de brui wol ik jaan
dy lytse god fan my
stiet mar te dûnsjen op fleagjende 
wolkens fan stosel

bist fongen frij
op dit omklamme lân 
mei pushback wetters achter maskers 
seit de dichter
frij fertaald

jout it him del, krigest it op
mei hokker rjocht 
eins oars
as neam it
gloede en brân fan koetsebei
hannen dy’t har waskje yn fliekrûd 
even rosse rûkst 
it eilângefoel

mar gjin beskûl, gjin macht
gjin rjocht 
tsjin de stoarmen fan it fjoer

toarnbei hâldt, ikel falt

yn moria’s mui giest oan 
dit heartbreak hotel 
foarby

 

Yva Hokwerda

Skylge-blau

En… hoe libbet it mei in oar, – 
wenstiger? – Ien slach mei de rym! –
Allike hurd as de kustline
ferdizene it oantinken

Wei fan dy, ik, driuwend eilân …

(út in fers fan: Marina Tsvetajeva – In writen fan jaloerskens) *

In sucht nei skjinne leylinen
– tusken dyn tsjerke en myn tsjerke –
brocht my fan ’e wâl
nei ’t eilân wer – werom

Dyn bywêzigens wurd ik algau
gewaar yn ’t skieppeklokjesblau
ek al binne de blommen like ticht 
– hjoed –
as dyn doetiids sliepende eagen

Op ’e nij skinny-dip ik my
yn ús blauwe inket

fiel hoe wetterfêst it is – dizze kleur
fan wat wy net beneamme kinne,
net te lêzen fine yn ús tsjerken
en oan ’e himel nearne sichtber is
myn geast fljocht wêr’t se kin
waait in lân nei 
dat de wâl altyd keart

Sa strún ik oer myn eilân 
fyn it strân werom fan dy en my 
Ik lês it sân, 
tel op ’e nij de ribben 
oer dyn rêch en fiel my hjir 
finzen frij.



* Oersetting basearre op twa Nederlânske oersettingen fan it Russyske orizjineel, 
beide mei de titel: Poging tot jaloezie
1. Van Aken/Das/Khrapovistkaja/Lubbers; út de bondel Jouw tedere mond – één en al kus
2. Berg/Wiebes; út de bondel Tsvetajeva – Werken

Tredde publikaasje Waailân

Heal septimber strúnden tsien fêstelândichters fan RIXT mei fjouwer eilândichters in dei oer it waadeilân Skylge. Dat diene se yn fiif groepen en ûnder lieding fan in eilândichter. Dy brocht har/syn groepke op bysûndere plakjes yn de buert fan Hoarn. Under de titel Waailân waard de poëzy dy’t middeis makke waard jûns yn it bûtenteater fan de Folkshegeskoalle oan it publyk presintearre.
Carla van der Zwaag en Janna van der Meer yn it Hoarnster bosk. Foto: Geart Tigchelaar

Hjoed de tredde publikaasje. It is in spoken word-bydrage fan it duo Janna van der Meer en Carla van der Zwaag: ‘duel of duet?’ Geart Tigchelaar makke it filmke en die de audiomiks.

Twadde publikaasje Waailân

Simen de Jong oan it skriuwen op de Folkshegeskoalle, mei op ‘e achtergrûn Ina Schroders-Zeeders en André Looijenga. Foto: Geart Tigchelaar

Twa wiken lyn strúnden tsien fêstelândichters fan RIXT mei fjouwer eilândichters in dei oer it waadeilân Skylge. Dat diene se yn fiif groepen en ûnder lieding fan in eilândichter. Dy brocht har/syn groepke op bysûndere plakjes yn de buert fan Hoarn. Under de titel Waailân waard de poëzy dy’t middeis makke waard jûns yn it bûtenteater fan de Folkshegeskoalle oan it publyk presintearre.

Hjoed de twadde publikaasje: de gedichten skreaun troch de groep mei de dichters André Looijenga, Simen de Jong en eilândichter Ina Schroders-Zeeders. It gedicht ‘De driig’ fan Ina kinne jo ek yn Fryske oersetting lêze. Dy waard makke troch André.

De kommende tiid publisearje wy ek de kreaasjes fan de oare dichtersgroepen.

Ina Schroders-Zeeders

De driig

Ik zag: jouw begrip – een driig
een stoet van bleke mensen
naar het kerkhof van Sint Jan

Jij graaft nu diep in mijn versteende woorden
alsof je de ochtend zoekt 
voor de tranen vielen, 
alsof je weet waar de kist ligt
waar onbeweeglijk de kist ligt begraven

waar het schrijnt, het silicium knarst
op het graniet van mijn ziel

Ik zag een driig
en het waren allemaal bekenden

Vaag rook de grond naar een dag in het voorjaar

Jij graaft door het graniet
raakt de kist – bijna

Zie maar, je ligt hier niet, wil je zeggen
Maar het is september, zeg ik, het is nog te vroeg

De kraaien lachen om de vergissing


De driig

Ik seach: dyn begryp, in driig
in omgong fan bleke minsken
nei it tsjerkhou fan Sint-Jan

Do dolst no djip yn myn ferstienne wurden
lykas sikesto de moarntiid
foar’t de triennen foelen
lykas witsto wêr’t de kist leit
wêr’t ûnferwrikke de kist leit yn ’e grûn

dêr’t it skrynt, it silisium knarst
op it granyt fan myn siele

Ik seach in driig
en it wie allegear kunde

Faach rûkte de grûn nei in dei yn it foarjier

Do dolst troch it granyt
rekkest de kist – hast

Sjoch mar, do leist hjir net, wolst sizze
Mar it is septimber, sis ik, it is noch te betiid

De krieën gnize om it fersin


Oersetting: André Looijenga
Simen de Jong, André Looijenga en Ina Schroders-Zeeders yn it Hoarnster bosk. Foto: Geart Tigchelaar

Simen de Jong

Ferslach fan in kuier

Dit hûs út rjochtsom
rûnen wy links in leane yn
en swalken oer âlde grûn
nei in heger plak dêr't
yn ’e midden skiednis pronke.

In stoere toer mei syn skip
fan reade stiennen nûge ús.
Hoewol’t de dei noch sneon
wie de doar foar wolkom iepen
en doarmen wy dêr fierder.

Sa skoan beheind waarden wy
troch de skientme fan sin en ienfâld
opnommen, ferbjustere fol betizing:
wa, wat libbe hjir, wat noch yn ús?
dat fregen we de frou dêr mei in kaai.

Sy wiisde nei rûnom de grêven
wy swalken wer links en rjochts
oer smelle paden tusken de sarken
seagen dy fan Doekens, Ruig en Cupido
âld en jong út ’e tiid, wy noch yn it no.
Optreden jûns yn it iepenloft-teaterke fan de Folkshegeskoalle. Foto: Geart Tigchelaar

 

André Looijenga

it ûnderstode wêdenboek

noardkant de tsjerke fan Hôane
ha se burgen ûnder ’t tsjerkhouspaad
lânferhuzers fan de Wilhelmsburg
sûnder nammen wei yn frimde groon

op har grêf stean ’k wiis te praten
it poartsje net fan de noarmannen
wiis ik oan, oait ynstood yn ’e dune
hear ik oer in omke dy’t bleau op see

oer de hôs dy’t de lykwein lûke
op ’e smelle haadwei, hynders dy’t
by mim of poeë yn dream ferskynden
lear ik, foarsei ynkoart begraffenis

tusken dúnsân en it skowend waad
dizze streek, betink ik, dêr’t ôde wêden
as spoaren yn de seadde bliuwe
Aasterse luuden út it wurdboek dold

wy libje, wy fernimme, bewarje
as goudjild yn seeljus bûsen naaid

 

Taljochting:

It gedicht fan André Looijenga is skreaun nei in besite oan it âldste gebou op it eilân, de midsiuwske tsjerke fan East-Skylge, yn it selskip fan Ina Schroders-Zeeders en Simen de Jong. Op it tsjerkhôf kamen de ferhalen boppe fan it emigranteskip Wilhelmsburg (fergien yn de nacht fan 3 op 4 desimber 1863), fan oare drinkeldeaden, en fan de driig.

Under it Nederlânsk dat de eilanners tsjintwurdich meast prate sit noch de laach fan de âlde eilântalen. De Aasterse wêden (wurden) binne foar in part te finen yn it ‘Woordenboek van het Oosterschellings’ fan C. Roggen (Fryske Akademy 1976).

Kursus poëzy skriuwen úteinsetten

De kursus poëzy skriuwen dy’t Dichterskollektyf RIXT yn ’e mande mei Tresoar opsetten hat is juster úteinset yn Neushoorn, mei as earste lesjouwer Kate Schlingemann. Der binne mear kursisten as ferwachte, mei’t de nije lokaasje dêr de feilige romte foar joech!

De kursisten oan it wurk. Foto: Geart Tigchelaar

Alle lesjouwers hawwe twa jûnen ta har foldwaan om harren ûnderwerpen te behanneljen. Dat is drekst de bedoeling fan ’e kursus, om ferskate ynfalshoeken, ûnderwerpen en perspektiven oan bod komme te litten. It bliuwt sa net by ien poëtika fan ’e lesjouwer en sa bringt elk syn eigen wize fan lesjaan en ekspertize yn de kursus. Sa gie Schlingemann yn de earste jûnen yn op dat wat foarôfgiet oan it skriuwen: de motivaasje, de trigger, de start fan it kreative proses.

 

Kate Schlingemann byt it spit derôf. Foto: Geart Tigchelaar

Edwin de Groot sil nei Schlingemann yngean op it aspekt fan ’e ferbylding troch it brûken fan byldspraak (metafoar en ferliking). Dien L. de Boer buorket dêrop fierder troch de metafoar, it byld, de ferliking fierder út te wurkjen op it nivo fan it wurd. Geart Tigchelaar giet as ien nei lêste lesjouwer yn op ferskate foarmen fan poëzy, en dan benammen op fisuele poëzy as lyts útstapke om it begryp poëzy op te rekken. Tryntsje van der Veer wurket yn ien jûn mei de kursisten oan de performance, de foardracht, de diksje foar in einoptreden dêr’t de kursisten de gelegenheid krije om harren wurk te presintearjen.

Earste publikaasje Waailân

Ilse Vos, Jolanda Gooiker, Simon Oosting by Kaap Hoorn. Foto: Geart Tigchelaar

Twa wiken lyn strúnden tsien fêstelândichters fan RIXT mei fjouwer eilândichters in dei oer it waadeilân Skylge. Dat diene se yn fiif groepen en ûnder lieding fan in eilândichter. Dy brocht har/syn groepke op bysûndere plakjes yn de buert fan Hoarn. Under de titel Waailân waard de poëzy dy’t dy sneons makke wie jûns yn it bûtenteater fan de Folkshegeskoalle oan it publyk presintearre.

De earste trije dichters fan wa’t it optreden no bewurke is ta in online presintaasje, binne Ilse VosSimon Oosting en Jolanda Gooiker. Jo kinne harren bydrage hjir besjen. De kommende wiken publisearje wy ek de kreaasjes fan de oare groepkes.

Geart Tigchelaar makke de filmmontaazje, Ilse Vos de audiomiks.